18 Mart 2007 Pazar
Korunması Gerekli Önemli Bir Doğal ve Kültürel Miras : Atatürk Orman Çiftliği
Korunması Gerekli Önemli Bir Doğal ve Kültürel Miras :
Atatürk Orman Çiftliği
Atatürk Orman Çiftliği (AOÇ), 1925 yılında bizzat Atatürk tarafından “Gazi Çiftlikleri” olarak kuruldu. Başlangıçta 150 395 dekar, Kuruluş Yasası (1950) ile 100 000 dekar olan AOÇ, ne yazık ki günümüzde arazi varlığının % 70’ini (tapulu ölçüm ile % 47’sini) kaybederek günümüzde yaklaşık 33 000 dekara geriledi...
Gazi Kendi Eliyle Kurduğu Orman Çiftliğinde
Gazi, kendi çiftlikleri için şunları söylemekteydi:
“......Çiftliklerin yerine göre araziyi ıslah ve tanzim etmek, muhitlerini güzelleştirmek, halka gezecek eğlenecek ve dinlenecek sıhhi yerler, hilesiz ve nefis gıda temin eylemek, bazı yerlerde ihtikarla fiili ve muvafakkiyetli mücadelede bulunmak gibi hizmetleri de zikre şayandır...
Tecrübelerini müsbet iş sahasından alan bu müesseseleri,
Ø Ziraat usüllerini düzeltme,
Ø İstihsalatı arttırma ve,
Ø Köyleri kalkındırma yolunda,
Devletçe alınan ve alınacak olan tedbirlerin hüsnü intihap ve inkişafına çok müsait birer amil ve mesnet olacaklarına kani bulunuyorum ve bu kanaatte tasarrufum altındaki bu çiftlikleri bütün tesisat, hayvanat ve demirbaşları ile beraber hazineye hediye ediyorum......”
M. Kemal ATATÜRK (11 Haziran 1937)
Çiftlik, 1938 yılında 3308 sayılı yasa ile kurulan “Devlet Ziraat İşletmeleri” kurumuna bağışlandı.. Böylece arazi varlığından kayıpların başladığını kaynaklar söylüyor...
1950 yılında Devlet Üretme Çiftlikleri bünyesine alındı. 24 Mart 1950 tarih ve 5659 Sayılı Yasa ile de “Atatürk Orman Çiftliği” adı altında Tarım Bakanlığı’na bağlı, tüzel kişiliği olan bir kuruluş haline getirildi...
Aşağıdaki satış, tahsis vb işlemlere bakıldığında durumun ne kadar vahim olduğunu görebiliriz:
Ø 1938-1948 yılları arasında; Ankara Belediyesi, Türk Kuşu Uçak Fabrikası, Kısa Dalga Radyo Vericisi, Sümerbank Dokuma Sanayi, Tekel Bira Fabrikası, Tohum Islah İstasyonu ve Zirai Kombinalar Reisliği için ayrılan alanlar (hektarlarca alan),
Ø 1950 yılında Hava Trafik istasyonu kurulması için ayrılan 40 dekar arazi,
Ø Başta, MSB ve Ankara Belediyesi olmak üzere, hazineden, yapı kooperatiflerine, çiftçilerden, Orman Gn.Md’ne, Üniversitelerden, Meslek Okullarına kadar birçok kamu kurum ve kuruluşuna, kişilere AOÇ arazisinin verilmesi,
Ø Karayolları, Etibank, MKE, TMO, DSİ, PTT, SSK, Şap enstitüsü, MTA, TPAO vb resmi kurumların yer aldığı liste giderek artıyor, sanki “ata malı, miras yedi” misali..
Böylece, bütün bunların yanı sıra, 509 dönümü yapı kooperatiflerine olmak üzere 18 767 dekar arazinin, satış ve tahsis şeklinde çeşitli özel kuruluşlar ve kamu kuruluşlarına verildiği saptanıyor.. (Başbakanlık Yüksek Denetleme Kurulu, AOÇ Müdürlüğü Yıllık Raporları, 1999).
1980 yılında “Atatürk’ün Doğumunun 100. Yılının Kutlanması ve Atatürk Kültür Merkezi Kurulması Hakkında” ki 2302 sayılı yasa ile Cumhurbaşkanı başkanlığında bir Milli Komite kuruluyor ve Hipodrom ve yakın çevresi Atatürk Kültür Merkezi Alanı ilan ediliyor.. Açılan yarışmalarla AKM inşaatı tamamlanıyor ama 15 yılı aşkın bir süredir nedense çevresi bir türlü düzenlenemiyor.. Geçen gün yakın çevresine bir baktım da, ayıp doğrusu....
Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu, 1996 yılında aldığı bir karar ile (2436 Sayılı) AOÇ alanını “I. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı” olarak ilan etti...
Aslında, bu karar uyarınca bu alanda bitki örtüsü, topografya, siluet etkisini bozabilecek, tahribata yönelik hiçbir eylemde bulunulmaması gerekir. Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası uyarınca da “bir alanın sit alanı olarak ilanı, bu alandaki imar planı uygulamasını durdurur ve iki yıl içinde bu alanlar için KORUMA AMAÇLI BİR PLAN yapılmasını gerektirir..”
Ancak, 1984 yılından bu yana geçen 20 yılda AOÇ için bütüncül bir KORUMA / GELİŞTİRME PLANI hazırlanamamıştır.
SONUÇ:
AOÇ, Atatürk’ün kurduğu doğal, tarihsel ve kültürel önemli bir MİRAS’dır. Metropoliten Ankara Kentinin gereksinimi olan yeşil alanların büyük bir kısmını, İmrahor Vadisi ile birlikte “ekolojik bir sistem bütünü içinde” sağlayabilecek Atatürk Orman Çiftliği’nin, bütüncül bir Koruma-Geliştirme Planı’nın hazırlanması ve Atatürk’ün amaçladığı doğrultuda kullanılması gereklidir..
Cumhuriyetin 100. Yılına, AOÇ’nin bir “Metropoliten Yeşil Aks”, bir “Kent Parkı”, bir “Su Parkı” olarak kente kazandırıldığı uygulamalarla girmek, ulusal bir ödev olacaktır sanırım..
Bu vesile ile; Gazi Üniversitesi’nde birlikte Şehircilik Projesi derslerine girdiğimiz arkadaşlarımızın hazırladığı önemli bir etkinlik olacak “Uluslar arası Yaz Okulu”ndan da bahsetmek istiyorum. Aşağıda kendilerinin yazdığı duyuru metni var..
AOÇ’nin korunması yolunda bir adım olacak bu toplantıya tüm Ankaralı’ların katılması bir kentlilik borcudur..
SLOGANIMIZ : AOÇ ATAMIZIN MİRASIDIR ve HEPİMİZİNDİR !
İyi baharlar..
Kalın Sağlıcakla..
GHAZI MODEL FARM (Atatürk Orman Çiftliği)
GHAZI MODEL FARM (Atatürk Orman Ciftligi)
By Mehmet TUNÇER[1]
How we have forgotten AOC ice-cream, which is our taste/flavor of childhood, AOC beer as remembrance during adolescence ages as members of Ankara population. Ghazi (Mustafa Kemal Ataturk / Founder of the Republic of Turkey) Forest Farm (AOC) is our sea, Bhosphorus (At Istanbul) or/and Cordon Line (At Izmir).
My ideas depend upon more past periods, the oldest memories about AOC reminded me such events that; fear imposed us about how the elephants located at Zoological Garden throw the children, speeches, lions’ voices and smells, birds’ scream while they walk around at their cage freely, and the silence of thousands of fish in the Aquarium…
When we look at the middle and high school memories of each Ankara citizen such phenomenon cover our minds that; after excited preparation with the speech of “Let’s go to the picnic to the Farm”, crowdedness of weekend at farm, its noisy environment, smoke rise from braziers, noisy picnics within train whistles, ice-creams, beers, and the cheapest but the delicious and tasty wines.
Nevertheless, at the beginning of last century, the wealthy people migrated to the orchards at summer times as a result of dust storm at “Steppe Angora”. At orchards areas (Oren in Turkish) at the valleys of Keçiören, Etlik, Kavaklıdere. And new orchards houses had built for “Eşraf” at the late 19th century and this trend give a birth to a new culture.
The most essential recreation area was Bendderesi (a small river), which had begun to pollute even at that times of Angora. At the final part of this Century, with the connection of railway network to Ankara, the last trees remaining at Hippodrome were cut down and utilized as fuel for heating, and as a result of this fact, City’s steppe areas had become larger.
Anyhow, 1881 fire and later 1917 fire were deteriorated the districts and most part of the historical city texture and at the same time some of the “Bedesten” and “Han” annihilated by these fires (harik).
It is hard to convert an Anatolian small town, which is dusty, hot and be ruined with fires into a well-planned capital city in 10-15 years.
This aim began by the help of city planning, constructing buildings, constructing public buildings as a good example of national architecture by famous foreign architects, existing knowledge, skills and workmanship, materials.
Nevertheless, improvement of aridity of soil as a result of unconciosness, enabling soil productive, watering it and turning it to green are the most difficult task in my opinion.
Although hopeless speeches such as “Do not try here, even grass cannot grow here”, “Here is arid, planted area would dry” etc. were being said, Mustafa Kemal had constructed “Forest Farm” and began to struggle with nature as he had fight with his enemies. This fight is difficult, as its known resembles. He planted trees, had digging soil, used tractor in this fight.
The production of struggles, AOÇ, was annihilated by appropriation of 1/3 of its area and looting. Here is the most looting came from public agencies that constructed coach station / terminal at one side and located cemetery on another side.
Local and central managers could not carry out to make pedestrialization, and they could not thought about green area need of a city. Still AOÇ does not have a plan although it contains a large potential. A huge green axis can be created from railway station to Genclik Parkı (Youth Park) . Align with Ankara River to Sincan, Eryaman...Natural parks, sports areas, safari parks... can be established by using this potential.
My wishes are that AOÇ’s conservation and convert to a “Nature Park”.. Also, utilization of its even small parts for different purposes is out my wishes..
[1] Assoc. Prof. Dr., Urban and Regional Planner, Part-time Instructor in Gazi University, Faculty of Architecture, Dep. Of City and Regional Planner.
By Mehmet TUNÇER[1]
How we have forgotten AOC ice-cream, which is our taste/flavor of childhood, AOC beer as remembrance during adolescence ages as members of Ankara population. Ghazi (Mustafa Kemal Ataturk / Founder of the Republic of Turkey) Forest Farm (AOC) is our sea, Bhosphorus (At Istanbul) or/and Cordon Line (At Izmir).
My ideas depend upon more past periods, the oldest memories about AOC reminded me such events that; fear imposed us about how the elephants located at Zoological Garden throw the children, speeches, lions’ voices and smells, birds’ scream while they walk around at their cage freely, and the silence of thousands of fish in the Aquarium…
When we look at the middle and high school memories of each Ankara citizen such phenomenon cover our minds that; after excited preparation with the speech of “Let’s go to the picnic to the Farm”, crowdedness of weekend at farm, its noisy environment, smoke rise from braziers, noisy picnics within train whistles, ice-creams, beers, and the cheapest but the delicious and tasty wines.
Nevertheless, at the beginning of last century, the wealthy people migrated to the orchards at summer times as a result of dust storm at “Steppe Angora”. At orchards areas (Oren in Turkish) at the valleys of Keçiören, Etlik, Kavaklıdere. And new orchards houses had built for “Eşraf” at the late 19th century and this trend give a birth to a new culture.
The most essential recreation area was Bendderesi (a small river), which had begun to pollute even at that times of Angora. At the final part of this Century, with the connection of railway network to Ankara, the last trees remaining at Hippodrome were cut down and utilized as fuel for heating, and as a result of this fact, City’s steppe areas had become larger.
Anyhow, 1881 fire and later 1917 fire were deteriorated the districts and most part of the historical city texture and at the same time some of the “Bedesten” and “Han” annihilated by these fires (harik).
It is hard to convert an Anatolian small town, which is dusty, hot and be ruined with fires into a well-planned capital city in 10-15 years.
This aim began by the help of city planning, constructing buildings, constructing public buildings as a good example of national architecture by famous foreign architects, existing knowledge, skills and workmanship, materials.
Nevertheless, improvement of aridity of soil as a result of unconciosness, enabling soil productive, watering it and turning it to green are the most difficult task in my opinion.
Although hopeless speeches such as “Do not try here, even grass cannot grow here”, “Here is arid, planted area would dry” etc. were being said, Mustafa Kemal had constructed “Forest Farm” and began to struggle with nature as he had fight with his enemies. This fight is difficult, as its known resembles. He planted trees, had digging soil, used tractor in this fight.
The production of struggles, AOÇ, was annihilated by appropriation of 1/3 of its area and looting. Here is the most looting came from public agencies that constructed coach station / terminal at one side and located cemetery on another side.
Local and central managers could not carry out to make pedestrialization, and they could not thought about green area need of a city. Still AOÇ does not have a plan although it contains a large potential. A huge green axis can be created from railway station to Genclik Parkı (Youth Park) . Align with Ankara River to Sincan, Eryaman...Natural parks, sports areas, safari parks... can be established by using this potential.
My wishes are that AOÇ’s conservation and convert to a “Nature Park”.. Also, utilization of its even small parts for different purposes is out my wishes..
[1] Assoc. Prof. Dr., Urban and Regional Planner, Part-time Instructor in Gazi University, Faculty of Architecture, Dep. Of City and Regional Planner.
18 Şubat 2007 Pazar
Bergama'yı Korumak
Bergama'yı Korumak
Doç.Dr. Mehmet Tunçer[1]
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin temel sorunu, bir yandan gelişirken bir yandan da kültür miraslarını ve çevresel kaynaklarını duyarsızca tahrip edebilme potansiyeline sahip olmalarıdır. Kültür tarihi ile ilgilenme oranı toplumların gelişmişliklerine göre artmaktadır. Türkiye'nin bu konudaki seviyesi henüz, ne yazık ki, modern bir ülkede olması beklenenin oldukça altındadır. Dolayısıyla günümüzde gelişmek adına atılan her adım, binlerce yıllık geçmişin kalıntılarını yok etmektedir; her yolun, her barajın, elektrik direklerinin, yeni binaların altında insanlığa karşı koruma sorumluluğumuzun olduğu onlarca/yüzlerce arkeolojik buluntu yeri kalmaktadır.
Geleneksel bakış açılarına göre, korumayla gelişme genellikle birbirine tamamıyla zıt iki kavram olarak algılanmaktadır. Oysa Mehmet Tunçer yazısında, korumayla birlikte gelişmenin de mümkün olduğunu gösteriyor. Türkiye hükümetlerinin geri getirtmek için yıllarca uğraşıp büyük paralar harcadığı sunağıyla tanınan Bergama'nın, belki de daha önemli ve acil sorunu, geride kalanların nasıl korunacağıdır. Bu yazının gösterdiği, bir arkeolojik buluntu yerinin, içinde bulunduğu bölgenin kültürel, sosyal ve ekonomik gelişimine katkıda bulunduğunda daha kolay ve zahmetsiz bir biçimde korunabileceğidir. Günümüzdeki modern yaklaşımlar, korumayı gelişmeden ayırmamak gerektiğini ortaya koymaktadırlar. (Berkay Dinçer)
Doç.Dr. Mehmet Tunçer[1]
Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin temel sorunu, bir yandan gelişirken bir yandan da kültür miraslarını ve çevresel kaynaklarını duyarsızca tahrip edebilme potansiyeline sahip olmalarıdır. Kültür tarihi ile ilgilenme oranı toplumların gelişmişliklerine göre artmaktadır. Türkiye'nin bu konudaki seviyesi henüz, ne yazık ki, modern bir ülkede olması beklenenin oldukça altındadır. Dolayısıyla günümüzde gelişmek adına atılan her adım, binlerce yıllık geçmişin kalıntılarını yok etmektedir; her yolun, her barajın, elektrik direklerinin, yeni binaların altında insanlığa karşı koruma sorumluluğumuzun olduğu onlarca/yüzlerce arkeolojik buluntu yeri kalmaktadır.
Geleneksel bakış açılarına göre, korumayla gelişme genellikle birbirine tamamıyla zıt iki kavram olarak algılanmaktadır. Oysa Mehmet Tunçer yazısında, korumayla birlikte gelişmenin de mümkün olduğunu gösteriyor. Türkiye hükümetlerinin geri getirtmek için yıllarca uğraşıp büyük paralar harcadığı sunağıyla tanınan Bergama'nın, belki de daha önemli ve acil sorunu, geride kalanların nasıl korunacağıdır. Bu yazının gösterdiği, bir arkeolojik buluntu yerinin, içinde bulunduğu bölgenin kültürel, sosyal ve ekonomik gelişimine katkıda bulunduğunda daha kolay ve zahmetsiz bir biçimde korunabileceğidir. Günümüzdeki modern yaklaşımlar, korumayı gelişmeden ayırmamak gerektiğini ortaya koymaktadırlar. (Berkay Dinçer)
Nitekim günümüzde bile hala pek çok arkeolojik buluntu inşaatlarda devşirme malzeme olarak kullanılmaktadır. Bergama sokaklarında dolaşırken dikkatli bir gözün görebileceği buluntularla küçük bir müze donatılabilir.
Bergama’da bugün geleneksel doku ve yeni gelişmeler iç içe girmiştir, antik dönem kalıntıları ise silinmek üzeredir. Bergama kentsel ve arkeolojik sit alanları; yani iki bin yılı aşkın bir süredir, bilim adamlarının, arkeologların, mimarların, sanat tarihçilerinin, kent plancılarının, heykeltıraşlarının ve benzeri sanat ve kültür adamlarının hayranlıkla bahsettikleri, üzerinde araştırmalar yapıp, yazılar yazdıkları ve övgü ile bahsettikleri tarihi kent bugün yer yer yok olma tehlikesi ile karşı karşıya…
Özellikle kent merkezi çevresinin önceleri kentsel sit alanı olan kesiminin sit alanından çıkarılması ve bu kesim için yoğunlaşmaya yönelik yeni bir imar planı yapılması, kent ile bütünleşik olan arkeolojik alanlarda özellikle Musalla Tepesi çevresindeki kaçak yapılaşmalar, arkeolojik kalıntıların üstünde yer seçen askeri alanlar, kentin Selçuklu ve Osmanlı Dönemi geleneksel kent dokusu ile, Roma Dönemi’ne ait en önemli iki tiyatrosunu yok olma noktasına getirmiştir.
Bergama Sunağı Bu tiyatrolardan biri, Anadolu’da ender rastlanan, Side ve Aspendos benzeri, herhangi bir doğal dayanağı bulunmadan tamamen yapay olarak inşa edilmiştir. Bir başka özelliği de bir çayın üzerine tonozlar kurularak inşa edilmiş olması ve zaman zaman suyun önü kesilerek su sporları ve gösterileri için de kullanılmış olmasıdır.
Tiyatrolardan diğeri ise Viran Kapı olarak adlandırılmakta, kaveası içinde zeytin ağaçları yetişmiş, formunu gecekondulardan korumaya çalışmaktadır. Bu tiyatroların çevresi tamamen yasal olmayan yapılaşmalarla çevrilmiş, yol, su, elektrik gibi kentsel altyapı servisleri getirilmiş ve imar ıslah tapuları verilme yolu açılmıştır.
Bergama için esas büyük tehlike, kentin yenilenmesi için yapılmış ve geleneksel dokunun büyük bir kısmını da içeren yürürlükteki imar planından kaynaklanmaktadır. Bu planda, Bergama’nın Selçuk ve Osmanlı dönemi tarihi kent dokusu tamamen yok sayılarak, dokuyla uyumlu olmayan yeni yollar önerilerek bir kısmı açılmış, geleneksel parsel ve yapı düzeni ile çelişen büyük parseller ve çok katlı (4-5 kat) yapılaşmalar önerilmiştir. Bu plan kararlarına uygun olarak kent merkezinde önemli bir cadde açılmış, eski Bergama evleri yıkılarak, yeni yapılaşma ruhsatları verilmiştir. Bu plana uygun yapılar kent içinde, özellikle geleneksel kent merkezi çevresinde yükselmeye başlamış ve Bergama’nın İzmir girişindeki etkileyici Akropol görünüşü yer yer örtülmeye başlamıştır. Akropol’den kente bakıldığında da; ne yazık ki, 2000 yıllık kentin siluet ve görselliğinin dokuyla uyumsuz, çirkin beton bloklar tarafından bozulduğu ve kentin kimliğinin yer yer yitirilmeye başladığı gözlenmektedir.
Kentsel sit alanı, tarihi kent merkezi çeperlerine kadar daraltıldığından, bu alan dışında kalan kesimlerde uygulanmakta olan imar planı, Bergama tarihsel kent dokusunun ve kent kimliğinin giderek yok olmasına neden olacaktır. Bergama’da Kültür Bakanlığı tarafından hazırlanmakta olan ancak şu anda yürürlüğe halen girmeyen “Koruma Planı” bu imar planının ancak bir bölümüne müdahale edebilmiş ve kat yükseklikleri düşürülmüştür. Ancak, geri kalan kesimlerin de kent dokusunu koruyucu ve geliştirici olarak ve siluetleri düşünerek yeniden ele alınması gereklidir. Bir başka tehlike de; Pax Romanum (Roma Barışı) Dönemi’nin Anadolu’daki en önemli simgelerinden biri sayılan, Mısır Tanrıları için yapılmış ve Bizans Dönemi'nde bazilikaya çevrilmiş Anadolu’nun en büyük tapınaklarından biri olan Serapis Temple (Kızıl Avlu) ve üzerinde yer aldığı Roma Dönemi tonozunda vardır. Bergama Çayı (Selinus), bu tapınak ve çevresindeki sosyal ve dinsel yapıların kullanılarak yaklaşık 200 metre doğusundaki bir tünele alınmış ve aşağı kent ile fiziksel bir bütünlük sağlamıştı. Bergama’nın bu kesimi yüzyıllardır ayaktadır ve “Ne Yerde, Ne Gökte Mahallesi” olarak bilinmektedir. Ancak, Kozak-Bergama-Soma Yolu’nun bu tonoz-tünel üzerinden Kızıl Avlu kenarından geçmesi, son yıllarda artan ağır araç trafiğinin neden olduğu yük ve titreşim 2000 yıldır ayakta duran bu çok önemli yapıya büyük zarar vermektedir. Hatta, tonoz-tünelde çökme tehlikesi bulunmaktadır. Bu güzergahın daha güneye kaydırılması ile ağır araç trafiğinden arındırılarak Kızıl Avlu ve yakın çevresinin yaya ağırlıklı bir “Açık Hava Müzesi” olarak düzenlenmesi ve kentin güney-doğusunda Bergama Çayı üzerinde yeni bir köprünün inşa edilmesi gereklidir.
Antik tünel
Kent içinde dolaşıldığında, antik dönemlerden kalma pek çok mermer parçanın devşirme olarak kullanıldığı gözlenmektedir. Roma dönemi Bergama’sının yaklaşık 250 000 nüfusa sahip, görkemli bir kent olduğu, Selçuk ve Osmanlı kentinin tamamen bu kent üzerine kurulduğu düşünülecek olursa, kentin en azından Cumhuriyet Dönemi'ne kadar geliştiği alanların altında Hellenistik Dönem ile Roma Dönemi kent kalıntıları yatmaktadır. Kentsel yapılaşmanın kaldırılarak kazı yapılması olanağı bulunmadığı düşünülürse, her yeni inşaatın temel kazısının arkeoloji ve sanat tarihi açısından ne kadar önemli olduğu ortaya çıkar. Nitekim Ankara’da son yıllarda Hisar Caddesi üzerinde yer alan Roma Tiyatrosu ve Odeonu böyle bir inşaat temel kazısı sonucunda tesadüfen açığa çıkmış, “Müze Denetimli Alan” içinde bulunduğundan anında gerekli önlemler alınıp kamulaştırılarak yok olması önlenmiştir. Denetimli kazı olmasaydı, pek çok yerde olduğu gibi bu tiyatronun da üzerinde bugün 6 katlı bir yapı yükseliyor olacaktı!
Bergama arkeolojik sit alanları dışında, kent içindeki yeni yapılaşmalarda temel kazılarının denetlenmesi, çıkabilecek her türlü bulgunun değerlendirilerek kentin Hellenistik ve Roma Dönemi planının oluşturulması gereklidir. Bu tür çalışmaların ilki 1879 tarihinde Carl Human tarafından yapılmıştır. Daha gelişmiş haritalar olan ve Osmanlı kent dokusunun yayıldığı alanı gösteren 1/ 2500 ölçekli 1926 tarihli haritalar üzerinde saptanacak alan içindeki kazılarda müze denetimi yapılmalıdır. Hatta Kentin rekonstrüksiyon maketinin yapılması ve sergilenmesi kentin antik çağdaki görkemini daha da ortaya koyacaktır.I. SORUNLARIN ÇÖZÜMÜNE İLİŞKİN ÖNERİLER I.1. Yasal ve Yönetsel Öneriler “Tarihsel Çevrenin Korunması” konusunda, merkezi yönetimin ve yerel yönetimlerin bir arada ve işbirliği içinde, köklü yönetsel, yasal, ekonomik ve akçalı çözüm yolları ve olanakları geliştirmeleri gereklidir. Merkezi yönetim ile yerel yönetimlere, yürürlükte olan Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Yasası (2863 ve 3386 Sayılı) ile İmar Yasası (3194), Belediye Yasası’nda (1580) tarihsel çevrenin korunması konusunda bazı görev ve yetkiler verilmiştir.
Ancak, özellikle yerel yönetimlerin bu yetkileri tam ve doğru olarak kullandıklarını söylemek olası değildir. Tarihsel çevre sorunları, her yörede kendine özgü bir şekilde açığa çıkmaktadır. Bu nedenle, öncelikle o yöredeki her türlü yerel hizmetten yerel yönetimler sorumludur. Yerel yönetimler “halkın ortak ve yerel gereksinimlerini gideren” kamu kuruluşları olarak tanımlanırlar. Tanımda yer alan iki temel ölçüt, halkın “ortak gereksinmesi” olması ve gereksinmenin “yerel” olmasıdır.
Tarihsel çevre sorunları da “yerel ve ortak “ sorunlardandır. Bu durumda, tarihsel çevrenin korunması sorununun öncelikle yerel yönetimin sorunu olduğu söylenebilir.
Bergama'nın görünüşü (Foto: B. Dinçer).
Kentsel yaşamın düzenlenmesinden öncelikle belediyeler sorumludur. Belediye mevzuatı, kentsel yaşam çevresinin düzenlenmesi amacıyla belediyelere önemli olanaklar vermiştir. Bu olanaklar arasında; yönetsel düzenleyici metin hazırlama, belediye ceza sistemini uygulama ve izin ruhsat gibi süreçler bulunmaktadır. 1930 tarihli ve 1580 Sayılı Belediye Yasası’nın bazı maddeleri yerel yönetimlere koruma, çevre düzenlemesi ve ıslahı konularında önemli yetki ve görevler vermiştir. Bu yasa günümüz koşullarında kullanılabilirliğini yitirmiş olmasına rağmen yeni bir yerel yönetim reformu yapılıncaya kadar geçerliliğini korumaktadır. Belediye Yasası 15/35, 19, 115, 159 sayılı maddeleri tarihsel çevre koruma alanlarında belediyelere önemli görevler vermektedir.I.2. Zabıta Yönetmelikleri:
Belediye yetkilerini belirten 19. Madde; Belediyelere kent yaşamının kolaylaştırılması için her türlü girişimde bulunma, yasaklar koyma ve yasaklara uymayanlara ceza verme yetkisi getirmiştir. Bu yetkiye dayanarak, Belediyeler düzenledikleri “Zabıta Yönetmelikleri” ile Belediyenin kolluk gücü olan zabıtanın çalışmalarını kurala bağlayabilirler. Ancak, zabıta yönetmelikleri, günümüzde yasaklar listesi durumuna getirilmiştir. Zabıta yönetmelikleri, kentsel yaşam standardını, ilkelerini, koşullarını belirlemelidir. Tarihsel çevrelerde kaçak yapılaşma, izinsiz onarım, onarımların ruhsata uygunluğunun denetlenmesi, altyapı ve üstyapının sağlık koşullarına uygunluğunun denetimi, yapı kullanım türünün plana ve çevre niteliğine uygunluğunun denetlenmesi vb. denetim, kontrol yetkisi ile donatılmış bir “Tarihsel Çevre Zabıtası” oluşturulması, yerel olarak bunların Belediye İmar Müdürlükleri ile eşgüdüm içinde çalışması sağlanmalıdır. Bu zabıtalara, aynı zamanda kentsel çevreyi yakından ilgilendiren hava, toprak ve su kirliliği, gürültü, katı atıklar, görsel kirlenme (afiş, pankart ve levhalar), ulaşım ve otopark sorunu, kentlerin genel temizliği ve yeşil alanlar gibi temel çevre sorunları ile de ilgilendirilerek genel bir “ÇEVRE ZABITASI” niteliği kazandırılabilir.I.3. Sağlık Zabıtası Yönetmelikleri:
1593 Sayılı Umumi Hıfzısıhha Yasası, İçişleri ve Sağlık Bakanlıkları’nın uygun bulması koşuluyla, Belediyelere “Sağlık Zabıtası Yönetmeliği” çıkarma yetki ve ödevini vermiştir. Yönetmelik, Umumi Hıfzısıhha Yasası hükümlerini belediye sınırları içinde belediye zabıtası aracılığıyla uygulama amacına yöneliktir. Kentsel çevrenin dolayısıyla onun içinde önemli bir yer tutan tarihsel çevrenin daha sağlıklı olmasına yönelik bu yönetmelik çevre sağlığı gereksinmelerini standart ilke ve kuralları göz önüne alınarak hazırlanmalıdır. I.4. İmar Yönetmelikleri:
Tarihsel çevre sorunlarının kökeninde hızlı, plansız kentleşme ve arsa spekülasyonu yatmaktadır. Kentleşme olgusu İmar Yasalarıyla düzenlenmiştir ve getirilen kurallar Belediyelerde İmar Yönetmelikleriyle uygulanmaktadır. Bu yönetmeliklere tarihsel çevrenin korunması, ıslahı ve geliştirilmesi ile ilgili maddeler eklenerek koruma yönünde önemli adımlar atılabilir. I.5. Ruhsat Yetkileri :
Belediyelerin en önemli yetkilerinden biri de, üretim sırasında sağlık açısından olumsuz sonuçlar doğurabilecek işyerlerini “ruhsata bağlama” yetkisine sahip olmasıdır. Çalışma için bir izin belgesi durumunda olan ruhsatlar çalışma koşullarını da içermektedir. Ancak, bu koşulları taşıyan işyerlerinin açılmasına ve çalışmasına izin verilir. Koşullar yerine getirilmez ise ruhsat geri alınır. Tarihsel çevrelerde, tarihi dokuyu koruyucu, tahrip etmeyecek nitelikte işyerlerinin yer alması esastır. Bunun denetimi, plana uygun olup olmadığının kontrolü, işyerlerinin ruhsat aşamasında yapılabilir.
Bergama akropolisinin Kızıl Avlu'dan görünüşü.
Umumi Hıfzısıhha Yasası'na göre, Gayrı sıhhi müesseselerden tarihsel çevre için sakınca yaratan I. ve II. Derece Gayrı sıhhi kuruluşların tarihsel dokular içinde yer almaları önlenmelidir. Var olanların ruhsatları iptal edilerek, doku dışına taşınmaları sağlanmalıdır. Koruma amaçlı planlarda da geleneksel dokuyla uyumlu, geleneksel nitelikte tarihi ticaret kullanımlarının (halıcılık, kilimcilik, el sanatları, vb.), pansiyon, konaklama ve konut kullanımları ile beraber yer almaları sağlanmalıdır.
Eski adı “Küşat Yönetmeliği”, yeni adı ise “İşyeri Açma Yönetmeliği” olan yönetmelik ile, belediyeler üretim, imalat yerleri açılması ve çalışması için gerekli koşulları belirleme yetkisine sahiptir. Bu yönetmelikle, doğal ve tarihsel çevre üzerinde olumsuz etkisi bulunan bir çok üretim kuruluşu sıkı denetim altına alınabilir.
“Yapılaşma İzni” ve “Oturma ve Kullanma İzni” ile ilgili kurallar, tarihsel çevrelerin bakım ile onarımlarını sağlayacak şekilde yeniden düzenlenmelidir. Yeni yapı yapımı, eski yapıların korunması gerekli olanlarının onarılmaları, Koruma Amaçlı Planlarda açıklanan yapılaşma ve onarım koşullarına uygun olarak yapılmasının sağlanması ve bunun denetlenmesi gerekmektedir.
Yukarıda sayılan yasal yetkiler belediyelerimizde halen kullanılmaktadır. Bu yetkiler tarihi ve doğal çevre korunması açısından etkin bir biçimde kullanılabilir ve böylelikle daha iyi bir kentsel çevre yaratılabilir. Ancak, belediyeler, tarihsel çevreyi koruma konusunda bilinçli ve eğitilmiş kadrolara yeterince sahip değillerdir. Eleman yetersizliği, tarihsel çevrede koruma planlaması, uygulaması ve denetimi bakımından büyük sınırlama getirmektedir.
Bu nedenle, belediyenin örgüt yapısında ileriye yönelik düzenlemeler yapılması, doğrudan başkana ve imar müdürüne bağlı “Tarihsel Çevre Koruma Müdürlüğü” oluşturulması, bu birimlerin ilgili uzman meslek dalları ile donatılması gereklidir. Arkeolog, sanat tarihçisi, restorasyon uzmanı mimar ve şehir plancısı bu birimlerin temel kadroları olmalıdır. Gerçekleştirilmesi güç ve zaman alıcı kadroların oluşturulması yanı sıra, belediyelerin ellerindeki olanakları kısa vadede bilinçle kullanmaları, tarihsel çevrelerde koruma ve geliştirme çalışmalarında başarı getirecektir. Kültür Bakanlığı, İçişleri Bakanlığı, Çevre Bakanlığı ve Bayındırlık İskan Bakanlığı'na, belediyelere önderlik yapmak ve tarihsel çevre korunması çalışmaları için gerekli eğitimi vermek gibi bir sorumluluk düşmektedir.II. BERGAMA BELEDİYESİ İÇİN TARİHSEL ÇEVRE KORUMA STRATEJİLERİII.1. Arkeolojik Sit Alanları Koruma PolitikalarıZaman ve insanoğlunun Bergama Arkeolojik ve Kentsel Sit Alanları’nda yapmış olduğu tahribat ve erozyon karmaşık bir sorun demeti yaratmaktadır. Isı değişimi, deprem, rüzgar ve su vb. doğal kuvvetlerin erozyonu yanı sıra, insanoğlunun yüzyıllardır oluşturduğu yağma ve tahribatlar, yöreye yerine konmayacak kayıplar vermiştir. Uluslararası platformlarda kabul edilmiş kazı, restorasyon ve koruma yöntemleri (Venedik Tüzüğü vd.) ile, doğanın arkeolojik sit alanları ve anıt eserler üzerinde yaptığı aşındırma geciktirilebilir.
İyi planlanmış ve uygulamaya konmuş bir tanıtım ve gezi programı, günümüzde ve gelecek kuşaklar için korunması gerekli bu kültürel mirasa daha anlayışla bilinçle bakılmasını destekleyecektir.
Korumanın gerçekleşmesi, eserlerin bir bütün olarak kalmaları ve en iyi şekilde sergilenmelerini sağlamak için özel bir özen gösterilmelidir. Bu işlemlerin en önemlisi, arkeolojik alanlar içinde ve yakın çevresinde gecekondu işgalinin ve kaçak yapılaşmalarının önlenmesidir. Çok katlı yapılaşmaların engellenmesi, siluet denetiminin yapılması büyük önem taşımaktadır. Dokunun bozulmakta olduğu kesimlerde “Koruma Amaçlı” planlama ve projelendirme çalışmaları ile öncelikli olarak önlemler alınmalıdır.
Arkeolojik Sit Alanında halen açıkta duran parçaların takviyesi, yere düşmüş olan kalıntıların korunması önem taşımaktadır. Arkeolojik kalıntıların korunması, üstlerinin hafif örtülerle örtülmesi, geçici depolama veya sergileme amacıyla yöreden alınması veya uygun olan yerlerde yapının özgün durumuna uygun olarak restorasyon ilkelerine bağlı olarak restore edilmesi gereklidir. Özgün yapıdan çeşitli nedenlerle yıkılarak dağılmış olan mimari yapı elemanlarının toplanarak yeniden bir araya getirilmesi, anastilosis uygulamaları Antik Kente bir bütünlük görüntüsü kazandırılacaktır. Bergama Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanları Koruma Amaçlı İmar Planı’nda yer alan “ARKEOPARK” için, Ankara’da halen Ankara Büyük Şehir Belediyesi tarafından yaptırılmakta olduğu gibi, bir “Arkeoloji Master Planı” yapılmalı, çeşitli dönemlerde yapılmış kazı, sondaj, araştırma raporları bilimsel olarak bir araya getirilmelidir.
Kentin “Rekonstrüksiyon Planı” yapılarak, Hellenistik ve Roma Dönemi kent dokusu kesinlikle saptanmalı ve daha sonra arkeoloji, restorasyon, planlama, peyzaj ve kent mobilyası ilkeleri doğrultusunda detaylı plan ve projelendirmeleri yapılmalıdır. II.2. Kentsel Sit Alanları Koruma PolitikalarıII.2.1. Makro Politikalar:Bergama Belediyesi, belediye sınırları içerisinde yer alan ve kamu mülkiyetindeki (hazine, vakıf, vd.) arazi ve arsa stoku belirlenerek, bu alanlar özel mülkiyete devir edilmeden “Koruma Amaçlı İmar Planı” kararlarının gerçekleştirilmesi doğrultusunda kullanılmalıdır. Belediye, kentin gelişmesinin sağlıklı bir şekilde kontrol edebilmek amacıyla, gelişme konut alanlarında arsa edinmeli ve bu alanların alt yapısını sağlayarak olanakları ölçüsünde konut üretmeli, arkeolojik ya da kentsel sit alanlarında belirlenen tasfiye alanlarında yerleşik kişilere, arsa tahsis ederek, kendi evini yapana yardım ederek, kredi, malzeme desteği yaparak ev sahibi olmaları desteklenmelidir.
Bergama'nın rekonstrüksiyonu.
Belediye, “Bergama Koruma Amaçlı Planı”nın uygulanması ve kamu yararına olan kullanımların ve korumanın gerçekleştirilmesini sağlamak amacıyla, önemli bir yasal araç olan İmar Yasası 18. Madde (hamur) uygulamasını gerçekleştirmelidir. Bu sayede, kamu amaçlı kullanımlar (yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil alan, vd.) bedel ödemeksizin kamu eline geçecek ve Bergama Belediyesi uygulamalarda önemli bir arazi stokunu elinde bulunduracaktır. II.2.2. Kentsel Sit Alanı Korunması ve Geliştirilmesine İlişkin Politikalar:Koruma kararlarının alınması ve uygulanması örgütler arası bir karar sürecidir. K.T.V.K. Yüksek Kurulu ve İzmir Koruma Kurulu, karar üreten bir kuruluş olmasına rağmen, uygulama, denetim ve parasal kaynak kullanma yetkisi diğer kamu kuruluşlarına ve özellikle yerel yönetimlere verilmiştir. II.2.2.1. Örgütlenmeye İlişkin Öneriler:Kentsel sit alanı içerisinde, yapılacak restorasyon ve onarımların, yapı yapılacak plana uygun yapıların, plan eki olan “Uygulama Yönetmeliği”, “Plan Notları” ve K.T.V.K. Kurulları kararları doğrultusunda, kentsel sit alanı ve çevresi ile uyumunun sağlanabilmesi amacıyla; Bergama Belediyesi, doğrudan başkana bağlı bir “Tarihsel Çevre Koruma Müdürlüğü” oluşturulmalıdır. Bu müdürlüğün görevleri arasında, belediyece tarihi kent dokusu içerisinde yapılacak altyapı, çevre düzenleme çalışmalarını yönlendirmek, etaplamak, tek yapıya ilişkin uygulamaları plana uygunluğunu kontrol ederek denetlemektedir.
Evini onarmak isteyenlere, plan, proje ve maddi yardım yaparak koruma uygulamalarıyla desteklemeli, Bergama ile ilgili geliştirilen plan ve projeleri, sergiler açarak halka tanıtmalı, broşür basarak halkın ilgi ve katılımı ile bilinçlenmesi sağlanmalıdır.
Bergama Belediyesi; anıtsal ve sivil mimarlık örneklerinin korunmasını sağlamak amacıyla, Kültür Bakanlığı, Turizm Bankası, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve ilgili diğer kamu kuruluşları ile, özel sektörün parasal ve teknik desteğini Bergama’ya çekmek amacıyla çalışmalar yapmalıdır. “Bergama Koruma Planı” ve buna bağlı geliştirilecek olan projeleri yurt dışında tanıtarak kültürel amaçlı kredi, fon ve yardımlardan kaynak sağlamalıdır. II.2.2.2. Uygulama Sürecine İlişkin Öneriler:Ülkemizde koruma imar planları, oldukça uzun süren onama sürecinden geçtikten sonra, diğer imar planları gibi kendi doğal sürecine terk edilmektedir. Ancak; korunması gerekli kent parçaları, planın uygulamaya aktif olarak sokulamaması sonucunda kaçınılmaz olarak yıkım ve yok olma sürecine girmektedir. Birkaç yıl sonra yeni saptama ve belgeleme çalışmaları, buna bağlı olarak güncelliğini yitirdiğinden ve baskılarla yeni planlama çalışmaları yapılmakta ve geleneksel dokular zamanla yitirilmektedir. Ayrıca tescil listelerinden düşme, Bergama’da olduğu gibi sit sınırlarında değişiklik yapılması ve daraltılması da bu süreci olumsuz etkileyen faktörlerdir. Koruma amaçlı imar planı uygulaması, diğer alanların planları gibi zaman içine çok yayılmamalıdır. Aktif planlama, eylem planlaması, öncelikli alan planlaması, böl ve yönet modeli gibi planlama ve uygulama süreci hakim olmalıdır.
Maddi ve manevi kültür varlıklarını ve onun doğal çevresini korumak ve geliştirmek, gelecek kuşaklara olabildiğince tam ve eksiksiz olarak aktarmak zorundayız. Ancak bunun uygulamadaki güçlüklerini de bilmek, gerçekçi çözümler getirmek açısından yararlı olacaktır. Kentsel çevrenin korunması ve geliştirilmesi çalışmaları kapsamında; arkeolojik, tarihsel, mimari, görsel ve etnografik değerler taşıyan Bergama kenti, ölü müze alanları olarak değil, yaşayan ve içinde bulunduğu bölgenin turizm, kültürel, sosyal ve ekonomik gelişimine katkıda bulunan, sürdürülebilir kalkınmayı sağlayabilecek çevreler olarak korunması gereklidir. Bu nedenle sağlıklı bir envanter çalışması ile varolan analiz çalışmaları güncelleştirilmeli; geleneksel mimari özelliklerin yoğun olduğu, bozulmakta olduğu ve niteliğini yitirmiş alanlar saptanmalıdır.
Korunacak ve geliştirilecek alanlarda başlatılacak ve sürdürülecek eylemler için gerekli ilk finansman sağlandıktan sonra, bu alanlara verilmiş olan işlev, bu finansmanı geri döndürecek bir mekanizmaya bağlanmalıdır. Aksi taktirde, kaynakları sınırlı olan Bergama Belediyesi ve Kültür Bakanlığı’nın kültürel amaçlı da olsa geri dönmeyecek tutarlar ödemesi, sınırlı kalması ya da hiç ödeyememesi gibi bir sonuçla karşı karşıya kalınabilir. Bu nedenle; Belediye Yasası’nın yukarıda anılan maddelerinin uygulanması ve ilgili sağlık, zabıta kolluk gücünün uygulamaya konması, Bergama’daki tarihsel çevreleri koruma amaçlı çabalara yasal bir güç verecektir.
Yapı sahiplerine verilecek kredi konusunda ise; “Özel Hukuka Tabi Gerçek ve Tüzel Kişilerin Mülkiyetinde Bulunan Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının Onarımına Katkı Fonu Yönetmeliği” (25.06.1985 Tarih ve 18791 Sayılı Resmi Gazete) koruma konusunda tescilli yapıların bakım ve onarımı için Kültür Bakanlığı tarafından malzeme (ayni), para (nakdi) ve teknik yardımlar ile verilecek kredilerin usul ve esaslarını belirlemektedir. 3386 Sayılı Yasa’nın 5. Maddesi’nde ise; “Koruma amaçlı imar planında kültürel amaçlara ayrılan tescilli yapıların, bu amaçla onarılıp değerlendirilmesi kaydıyla, koruma kurullarının karar ve bakanlığın tasdiki ile blediyelerce kamulaştırılması yapılabilir” denilmekte ve belediyelere, kentsel sit alanlarındaki kültürel amaçlı yapıları kamulaştırarak onarma olanağı sağlamaktadır. Ayrıca, aynı maddenin (f) bendinde; “Sit alanı olması nedeni ile kesin inşaat yasağı getirilmiş korunması gerekli taşınmaz kültür varlıklarının bulunduğu parseller, malikinin başvurusu üzerine bir başka hazine arazisi ile yer değiştirilebilir, üzerinde bina, tesis var ise, malikinin başvurusu üzerine rayiç bedeli 2942 sayılı kanunun 11. Maddesi hükümlerine göre belirlenerek ödeme yapılır.” denilmektedir. Bu hüküm doğrultusunda, mal sahipleri ile belediye arasında karşılıklı bir anlaşma yapılması olanağı doğmaktadır. Kentsel sit alanındaki bazı özel yapılar, bu şekilde takas edilerek mülkiyeti Bergama Belediyesi tarafından elde edilebilir.
Bergama'da sütunlar (Foto: B. Dinçer).
Bergama Belediyesi, döner sermaye işletmesi kurma; birlik kurma, birliğe ve ortaklığa katılma, ayrıcalık verme, belediye bütçesi içinde, ya da dışında işletme eliyle yönetme ve benzeri örgütleri oluşturabilir.Bu örgütlerden özellikle “Döner Sermaye” ve “İşletme” örgütlerinden, kentsel koruma ve geliştirme/yenileme için yararlanabilir. Bu tür örgütler, mevcut yasalarla hemen kurulabilir ve tarihsel çevre koruma eylemlerine ekonomik bir boyut kazandırabilir.
Bergama Koruma Planı bütünü içerisinde yer alan ve “Kentsel Tasarım Alanı (Öncelikli Proje Alanı) “ olarak isimlendirilen, özel proje tasarım alanlarının saptanması, hazırlanacak onarım ve çevre düzenleme projeleri uyarınca öncelikler belirlenerek uygulamaya girilebilir.
Bu yörelerde, öncelikle altyapının ıslahı, eksikliklerinin tamamlanması gerçekleştirilerek üst yapının düzenlenmesine daha sonra geçilebilir. Özel Proje alanlarında, konut kullanımlarının sürmesi yönünde bir karar getirilmişse de, bu bölgelerdeki koruma, ıslah ve yenileme çalışmaları döner sermaye işletmesi (ya da kooperatif) tarafından yapılabilir. Konutları, özgün plan şemaları ve kullanımlarına uyumlu olarak, pansiyon, öğrenci yurdu, lojman vb. kullanımlarla işleterek yatırımı geri dönüşlü hale getirmek mümkündür. Örgütlenme biçimi “Belediye İşletmesi” olan bu işletmenin görev alanı, koruma geliştirme alanı, bu görevi belirleyen sınırları çizen en önemli araç da “Koruma Planı” dır. Bergama Belediyesi; Kültür Bakanlığı ile yurt içi ve dışı destekleri sağlayarak sürdürülebilir bir tarihsel çevre koruması ve geliştirilmesi uygulaması için aşağıda özetlenen konularda aktif bir görev yapmalıdır:Sürekli, planlı, programlı ve projelere dayalı bir çalışma gerektiren kentsel koruma ve geliştirme uygulamalarında; ilgili merkezi yönetim (kamu) kurum ve kuruluşlarından (Kültür Bakanlığı, Turizm Bakanlığı, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Maliye ve Gümrük Bakanlığı, Vakıflar Gn. Md., Çevre Bakanlığı vb) Bergama Belediyesi’ne kaynak aktarılmalı ve koruma geliştirme amaçlı projeler desteklenmelidir.
Koruma, sağlıklaştırma ve geliştirme konularına ağırlık veren Bergama Belediyesi İmar programları ilgili Bakanlıklarca desteklenmeli ve uygulama için kaynak aktarılmalıdır.
Bergama Belediyesi; kendi iç yapılanmasını yeniden gözden geçirerek, etkin, yetki ve sorumlulukları belirlenmiş, ilgili uzmanlık dallarından (arkeoloji, restorasyon, kentsel koruma, şehir planlama, mimari, peyzaj vb) oluşturulmuş bir birim kurmalıdır. Bu birim planlama, projelendirme ve koruma/sağlıklaştırma/geliştirme ve çevre düzenlemesi çalışmalarına etkin olarak girmelidir.
İmar Yasası, 18. Madde uygulaması yapılarak, kamu sosyal donatı alanlarından bir bölümü bu araçla sağlanmalıdır.
Koruma alanlarında, yapısını plan koşullarına uygun olarak onaran ya da yapısının çevresini düzenleyen özel mülk sahipleri desteklenmeli, bu kişilere proje ve parasal katkıda bulunulmalıdır. Mülk sahibi bu uygulamayı belirli bir süre içinde yapmadığı taktirde, belediye bu görevi üstlenmelidir. Bütün yukarıdaki önerilerin gerçekleştirilebilmesi için Bergama’da yaşayanların katkı ve katılımı en önemli kaynaktır. Tarihsel çevrenin korunmasının, Bergamalı’nın yararına olduğuna halk inandırılmalı, tarihsel çevre bilinci ve kaygısı verilmesine ilişkin çalışmalar ilkokul çağından başlayarak yapılmalıdır.
Yerel örgütler (muhtarlık, sokak düzenleme örgütleri, anıtsal ve doğal güzellikleri sevenler dernekleri vb) aracılığıyla, etkin uygulamalar yapılabilir ve sürekli bakım sağlanabilir. Halkın planlama ve uygulama sürecine katılımı, sivil toplum örgütlerinin (dernekler, vakıflar, odalar vb.) etkin desteğinin sağlanması ile demokratikleşmenin yaygınlaşacağı bir ortam da oluşabilecektir.
II.2.2.3. Sosyal Yapıya İlişkin Öneriler : Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından yapılmış “Bergama Sosyal Yapı Araştırması” sonuçları (1979) ile Akman Proje tarafından yapılan “Sosyal Anket” sonuçları (1991) birlikte değerlendirildiğinde; Bergama’da dıştan bazı fiziksel etki ve yenilenmelere karşın, sosyal yapının oldukça durağan ve benzer özellikler taşıdığı, giderek alım gücünün düşmesi, gelir gruplarının dengelerinin bozulması gibi ekonomik nedenlerle sosyal ve fiziksel yapının daha da bozulduğunu söylemek mümkündür.
Bergama'da tarihsel çevrenin korunması ve geliştirilmesi çalışmaları için en önemli destek olacak yöre halkının sosyal yapısını bilmek önem taşımaktadır. Bergama, sosyal hareketliliğin olağan sınırlar dışına taşmadığı bir yerleşim yeridir. Dışa göç vermesine karşın, dışarıdan da göç aldığı için demografik yapı dinamik bir durum göstermektedir. Bergama’ya yönelik göç, koruma açısından temel sorunlardan birini oluşturmaktadır. Yasal olmayan yapılaşma ve yaygın olarak gecekondulaşma dediğimiz bu olgu bir yandan tarihi kent dokusunun ve arkeolojik sit alanlarının sınırlarını zorlamakta, diğer yandan anılan mekanlarla bir bütünlük göstererek büyümekte olan kentsel gelişme doğrultularını çarpıtmaktadır.
Tarihi kent dokusunun korunabilmesi açısından en önemli nokta kent içi hareketliliğin zararlı etkilerini giderebilmektir. Gelir durumu yükselen aileler, ya da yüksek gelir grubunda olup da tarihi dokunun dışında, daha modern ve konforlu konutlarda ya da yeni prestij mahallelerinde oturmak isteyenler, tarihi kent dokusunun dışına çıkmaktadır. Kiraya verilen eski konutlara bakım azalmakta, bir bakıma geleneksel konut dokusu bozulmaya ve yıkılmaya terk edilmektedir.
Kiracı konut sahibi ilişkisi yapıların bakımını ve onarımını da etkilemektedir. Gelir getirici onarım için belirli kullanım değişikliği gerekmektedir.
Eski Bergama yerleşimi, arkeolojik sit alanı ve tarihi kent merkezi ve yeni Bergama ile birlikte düşünülerek geliştirilmesi gereken sosyal bir çevredir. Geleneksel dokudaki mahalleler birbirine çok yakın fiziki ve sosyal özellikler göstermektedir. Ancak güneye doğru inildikçe fiziki yapı ile sosyal yapının değiştiği gözlenmektedir. Tarihi kent merkezinde yer alan geleneksel ya da yarı geleneksel, kır kökenli ya da düşük gelir gruplarına hizmet veren merkez ile, “Kızıl Avlu” çevresindeki ve güneye doğru yönelen turistik amaçlara yönelik yeni ticaret merkezi, bu sosyal yapıyı etkilemektedir. Ticaret ve marjinal meslek gruplarının barındığı, geçici ve sürekli değişken görünüm arz eden bu sosyal yapı, ekonomik açıdan nispeten daha güçsüz, eğitim açısından orta seviyede ve tarihi doku ve arkeolojik alanlara karşı ilgisiz/bilinçsiz olarak görülmektedir.
Kızıl Avlu ve çevresindeki yapılar (Foto: B. Dinçer).
Bergama’da eskiden bu yana var olan turizm faktörü, çeşitli altyapı yatırımlarının yapılması (PTT, yol onarımı, çocuk bahçesi, meydan ve kavşak düzenlemeleri), yapılan tanıtıcı yayınlar ve turizm yatırımlarının artması gibi nedenlerle Bergama’ya karşı olan ilgiyi büyük oranda arttırmıştır. Bergama’da korumayı kolaylaştırmak için geliştirilen sosyal yapıya ilişkin öneriler aşağıdadır:Korumaya ilişkin planlama ve projelendirmelerin başarıya ulaşması ancak, bu kararların kamu ve yerel halk tarafından benimsenerek amacına uygun olarak uygulanması çabaları ile gerçekleşebilecektir.Bergama geleneksel dokusunda yaşayan konut sahipleri ile kiracıların, genel olarak yaşayanların haklarını koruyup gözetmek koruma çalışmalarında önemli bir hedef olmalıdır.
Geleneksel dokuda nüfus yoğunluğunun azaltılması, zaman içinde konut olarak kullanılan bazı yapıların Koruma Planında öngörülen kullanımlara dönüşümü ile kademeli olarak gerçekleşebilecektir. Acil onarım gerektiren ve öncelikle korunması gereken bazı yapılara müdahalenin kamu eliyle hızlı bir şekilde yapılması gerektiği doğaldır. Bu yapıların geri kazanımlarında, yapıda yaşayanların ve mülk sahiplerinin hakları korunmalıdır.
Kamu yapacağı kamulaştırmalarda, ya da kiracı tahliyelerinde, takas, yer gösterme ya da gerçek bedel ödeme gibi yöntemler uygulamalıdır. Kişilerin yakın çevrede iş sahibi oldukları düşünülerek, yapılacak yeni yapılar mümkün olduğunca tarihi kent merkezi ve yakın çevresinde olmalıdır. Kişilerin ulaşım giderlerini minimize edici, sosyal çevrelerinden koparmayacak bir yaklaşımla uygulama yapılmalıdır.
Kamu, sosyal yapının geleneksel üretim ve satış faaliyetlerine öncülük edecek ve var olan el sanatlarını (bakırcılık, dericilik, dokumacılık vb) geliştirici bir şekilde yeniden oluşmasına gayret edilmeli, geleneksel Türk el sanatları yanı sıra çağdaş sanatçıların da bu doku içinde yer almasına öncülük edecek uygulamalar yapmalıdır.
Konaklama faaliyetlerine (otel, motel, aile pansiyonculuğu) destek personel ile ticaret erbabının eski Bergama evlerine yerleşmeleri, koruma ve geliştirme ile ekonomik aktivitelerin bir arada olmasına yardımcı olacağı düşünülmektedir.Bu yazıda, Bergama’nın kentsel sit alanlarındaki anıtsal ve çevresel nitelikte pek çok yapısının güncel koruma sorunlarından ve koruma amaçlı imar planının uzun süren yapım sürecinden bahsedilmemiş, tarihi kent bütünündeki genel ve öncelikli sorunlar üzerinde durulmuştur. Bergama Sunağı için büyük titizlik gösteren merkezi ve yerel yetkililerin yukarıda sıralanan sorunlara da ivedi olarak eğilecekleri ümidini taşımaktayız.
[1] Doç. Dr. Mehmet Tunçer, Gazi Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Bölümü'nde ve Ankara Üniversitesi, Sosyal Çevre Bilimleri ABD öğretim görevlisidir.
11 Şubat 2007 Pazar
Kültür Ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununda Yapılacak Değişikliklerle İlgili Öneriler
3386 Sayili Kanunla Degisik 2863 Sayili Kültür Ve Tabiat Varliklarini Koruma Kanununda Yapilacak Degisikliklerle Ilgili Bakanlikça Hazirlanmakta Olan Taslakta yer alacak asagidaki basliklar ile ilgili görüs ve önerilerim asagidadir.
Doç.Dr. Mehmet TUNÇER
E-posta: utta@ada.net.tr
I) 2863 sayili Kanunda yer alan kültür ve tabiat varliklari ile ilgili tanimlarin yeniden düzenlenmesi;
Tabiat varligi taniminin kaldirilmasi, (Birçok yerde Kültür Varliklari dogal çevre ile bir bütündür. Tabiat Varligi tanimi kaldirilarak “DOGAL SIT ALANLARI” korumasiz mi birakilacaktir? Kültür Bakanligi’nin dogal sitlere karsi tutumu bilinmektedir. Üzerlerinden Dogal Sitleri atmak istemektedirler ama içiçe olan bir çok yerde (Antalya, Patara, Göreme, Pamukkale, Bogaziçi vd..) neler olacak. Arkeolojik, kentsel sitler korunurken dogal sit alanlari ne olacak?)
Peri bacalari, tarihi magaralar ve kaya siginaklarinin kültür varliklari tanimi kapsamina alinmasi, (Yanlis, bunlarin bir çogu dogal olusumlardir. Insan eylemleri ile barinmaya uygun hale getirilmislerdir. Dogal niteliklerini korumak gereklidir.. Yer alti sehirleri de bunlara en iyi örneklerdir. Bunlarin DOGAL, ARKEOLOJIK; TARIHSEL SIT olarak degerlendirilmesi gereklidir)
II) Korunmasi gerekli tasinmaz kültür varliklarina yapilacak insai ve fiziki müdahalelerin yeniden belirlenmesi;
Tasinmaz kültür varliklarinin koruma alanlari ve sit alanlarinda ruhsata tabii olmayan bakim ve basit onarimlarin belediyelerin izni ve denetimi ile yapilmasi, (Bakim ve basit onarimlarin belediye izni ve denetiminde yapilmasi ancak son asamada Koruma Kurulu büro müdürlügünün kontrolü iyi olur diye düsünüyorum..Yani Belediyelere güvenim yok!)
Tescilli münferit kültür varliklarinda yapilacak bakim ve basit onarimlarin koruma bölge kurulu müdürlüklerinin izni ve denetimi ile gerçeklestirilmesi, (Hangi onarimlarin basit onarim olacagina iliskin; Ilke Karari, Geçis Dönemi Yapilasma Kosullari ya da Koruma Plani Karari varsa uygundur aksi taktirde yanlis uygulamalara yol açabilir)
Kültür varliklarina iliskin uygulama ve islemleri yürütmek üzere belediyelerin bünyesinde teknik birimlerin olusturulmasi, (Bu öteden beri söyledigimiz önemli bir konu. Ancak gerekli teknik elemanlari Belediyeler, özellikle küçük belediyeler nasil bulacaklar.. Bunlarin kurulmasinda gerekli personel de tanimlanmali ve yörenin özelligine göre mimar, restorasyon uzmani mimar, arkeolog, korumada uzman sehir plancisi, sanat tarihçi, peyzaj mimari vd.. adet ve nitelikleri belirlenmeli..Baslangiçta Belediyelere Koruma Kurullari Büro Müdürlükleri yardimci olabilir.. Ama, özellikle Büüyüksehirlerde böyle birimlerin kurulmasi iyi sonuçlar veriyor. Bunlari görev ve yetkileri ile sorumluklari belirlenmeli..)
III) Kamu kurum ve kuruluslarina, tescilli kültür varliklarinin kamulastirma yetkisinin verilmesi, zilyetlikle ilgili sorunun çözümlenmesi;
Kültür ve Turizm Bakanliginca belediyelere yalniz kültürel amaçla verilen kamulastirma izninin, her türlü tescilli kültür varligini kamulastirmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluslarina verilmesi, (Yapilarin kamulastirma amacina aykiri kullanilmamasi için gerekli önlemler alinmali. Kamu kurum ve kuruluslarinin özellikle misafirhane, yerel birim vd. kullanimlari için tasinmaz kültür varliklarinin kamulastirilarak, onarilmasina yönelik kararlar yasada yer alirsa hem yeni bina yapimi için israf edilmez hem de tarihsel yapilar degerlendirilir ve korunur.)
Tasinmaz kültür varliklari ve koruma alanlarindaki zilyetlikle ilgili hususlarin Medeni Kanunun genel hükümlerine göre düzenlenmesi ,
IV) Sit alanlarinin geçis dönemi yapi sartlari ile koruma planlarinin yapim süreçlerinin yeniden düzenlenmesi;
Sit alanlarinda geçis dönemi koruma sartlarinin 3 ay içinde belirlenmesi, koruma planlarinin en geç 3 yil içinde hazirlanmasi (20 yil önce çikarilan 2863 sayili yasada da 2 yil kosulu vardi ama hala koruma plani olmayan yerler var. Demek ki bu isler yasa ile olmuyor pek! Koruma Planlarinin hazirlanmasi için yerel yönetimlere verilen yetki yanisira Kültür ve Turizm Bakanligi, Iller Bankasi tarafindan bu planlarin hazirlanmasi, hazirlatilmasinin da yasada yer almasi gerekli. Bunun için önce Bakanlik kendi içinde daha iyi örgütlenmeli, önemli yerlerin Koruma Planlarini kendi yapmali. Ihale ile hele en az teklifi verene verilen planlarla bir yere varilamayacagini aci bir sekilde gördük son yirmi yilda..)
Koruma planlarinin belgelerinin tamamlandigi tarihten itibaren koruma bölge kurullarinca 6 ay içinde karara baglanmasi, (Bu 6 ay çok uzundur. 2 aya indirilmeli. Dogru dürüst yapilirsa, güvenilir bir grup tarafindan PDIK ve Koruma Kurulu’na artik çok fazla bir sey kalmaz. Bu süreç MUTLAKA kisaltilmalidir. Herkesin korumaya olan inancini –varsa ve kaldiysa- sarsmaktadir!!)
Koruma bölge kurullarinca uygun görülen planlarin Belediye Valilik veya ilgili Bakanlikça 3 ay içinde onaylanmamasi halinde re’sen kesinleserek yürürlüge girmesi, (Niye bir aydan üç aya çikariliyor. Zaten gecikilmis planlar. 1 ay yeterlidir. Hatta fazladir bile..)
Koruma planlarinin yapimi için belediyelere aktarilmak üzere Iller Bankasi Genel Müdürlügü bütçesine ödenek konulmasi, (Yani bu planlari hazirlamak için öyle çok büyük paralar mi gerekiyor ama gene de küçük belediyeler için gereklidir..)
Koruma planlari ve çevre düzenleme projelerinin yapimi ve degisikliklerine iliskin usul ve esaslarin yönetmelikte belirlenmesi, (Gene yillardir söylenen bir konu. Bunun bir an önce çikarilmasi gerekli çünkü her plan ayri bir teknikle, yöntemle hazirlaniyor. Hepsi de koruma plani!)
Sit alanlarinin ilanindan önce imar mevzuatina uygun olarak alinmis olan her türlü yapi ruhsatiyesi ve eklerine göre insaatin tamamlanabilecegi hükmü getirilerek, müktesep haklarla ilgili düzenlemelerin yapilmasi, (TAMAMEN YANLIS bence. Sit alani ilanindan önce çok aykiri bir yapi, yapi grubu için ruhsat alinmis olabilir.Ve de bu yapilar yapilastiginda ortada korunacak pek de bir sey kalmamis olabilir. Bu nedenle yapi ve ruhsatlari, mimari projeler irdelenerek bu karar verilmeli. Müktesep hak kavramina da katilmiyorum. Bir planla verilen hak diger planla - kamu yarari varsa- alinabilir. Nitekim Ankara ULUS da böyle uygulamalarimiz olmustur.)
Süreci içinde baslamamis olan insaatlarin bu hükümlerden faydalanamayacagi, (DOGRUDUR)
V) 1. ve 2. grup tescilli kültür varligi tasinmazlardaki her türlü vergi, resim ve harçla ilgili muafiyetlerin genisletilmesi;
Tüm tasinmaz kültür varliklari ile koruma alani ve sit alani olmalari nedeniyle üzerlerine kesin yapilanma yasagi getirilmis tasinmazlarin da bu muafiyetten faydalanmasinin saglanmasi , (DOGRUDUR)
VI) 2863 Sayili Kanunun; arastirma, sondaj ve kazi yapmak hakkinin sadece Kültür ve Turizm Bakanligina ait olduguna iliskin hükmüne ek hüküm getirilmesi;
Gerçek ve tüzel kisilerin gerçeklestirmeyi planladiklari büyük alanlari kapsayan projelerde ihtiyaç duyulan yüzey arastirmalar için uzmanlasmis ilgili meslek gruplarina Bakanlikça izin verilmesi, (DOGRUDUR)
VII) Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkisinin yeniden düzenlenerek, görevlerinin daha etkin hale getirilmesi,
Koruma Yüksek Kurulunun görevleri;
Tasinmaz kültür varliklarinin korunmasi ve degerlendirilmesine iliskin ilkelerin belirlenmesi,
Koruma bölge kurullari arasinda koordinasyonun saglanmasi,
Uygulamada çikan sorunlarin degerlendirerek görüs verilmesi,
Koruma bölge kurullarina yapilacak itirazlarin degerlendirilmesi,
Koruma Yüksek Kurulunun toplanti sayisinin artirilarak yilda en az iki toplantidan, alti toplantiya çikarilmasi,
Koruma Yüksek Kurulunun alti tabii üye ile bes temsilci üye olmak üzere on bir üyeden olusmasi, (Yüksek Kurul’un özerk ve bilimsel bir yapida olusturulmasi daha dogru olacaktir. Aksi taktirde Merkezi ve Yerel Yönetimlerin – dolayisiyla politik- etkisi kaçinilmazdir.
Tabii üyelerin, Bakanlik ve ilgili kamu kurumlarinin yetkililerinden olusmasi,
Temsilci üyelerin arkeoloji, sanat tarihi, mimarlik, idare hukuku, bilim dallarindan Bakanin teklifi, Basbakanin onayi ile seçilecek bes ögretim üyesinden olusmasi, (SEHIR PLANLAMA unutuldu galiba, koruma konularinin çogunlugu büyük kentler, kentlerin büyük parçalarini ilgilendirmektedir. Basbakanin onayina ne gerek var acaba. Bakanlik kendi belirleyemiyor mu! Ille de politik bir tercih mi yapilacak!)
Koruma Yüksek Kurulu baskaninin Bakanlik Müstesari olmasi. (Tamamen yanlis! Bakanlik müstesari niye? Bu konuda yillarini vermis ögretim üyeleri de baskan olamaz mi? Ayrica, Baskan atamayla ya da yasayla degil de Yüksek Kurulu’un kendi üyeleri arasindan seçimle gelse daha demokratik olur. )
VIII) Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyeliginin süresi ve mali haklari ile ilgili düzenleme yapilmasi;
Temsilci üyelerin süresinin üç yil olmasi, üyeligin iki yil daha uzatilabilecegi hükmünün getirilmesi,
Kurul üyelerinin huzur hakkinin artirilmasi ile ilgili düzenlemenin yapilmasi, (Bu çok önemli, kurul üyeleri tabiri caizse angaryadan kurtarilmalidir. )
IX) Koruma bölge kurulunun teskili, çalismalarinin yeniden düzenlenerek daha etkin hala getirilmesi;
Koruma bölge kurulunun görevlerinin koruma kurulunun görevleri ile ayni görevleri içermesi;
Koruma bölge kurulunun üyelerinin, tabii ve temsilci üyelerden olusmasi,
Tabii üyelerin; görüsülecek konunun özelligine göre ilgili kamu kurumlarinin temsilcilerinden olusmasi,
Temsilci üyelerin; idare hukuku, koruma konusunda uzmanlasmis arkeoloji, sanat tarihi, mimarlik, sehir planlama dallarindan birer temsilci olmak üzere toplam bes üyeden olusmasi, (Dogal sitler kalkacagina göre Peyzaj Mimarina gerek yok dogal olarak!)
Koruma bölge kurullarina Bakanlikça talep edilen dallardan, Yüksekögretim Kurulu tarafindan önerilecek iki kat üye arasindan seçilecek iki üye ile Bakanlikça seçilecek üç üye atanmasi,
Temsilci üyelerin halen Yüksekögretim Kurumlarindan ögretim üyesi emekli olmus ögretim üyesi ile koruma konusunda uzmanlasmis kisiler olmasinin tercih edilmesi, (Bu da çok önemli Koruma Konusunda hiç bir birikimi olmayan kisiler Koruma Kurulu üyeligi yapmaktadir. Hem de yillarca.. Ve de kendilerinin çok sey ögrendiklerini söyleyerek. Onlarin Koruma Kurullarinda çok sey ögrenmeleri ülkeye de herhalde çok pahaliya patlamaktadir..)
Uygulamaya yönelik projelerin koruma bölge kurullarinca 6 ay içinde karara baglanmasi hükmünün getirilmesi, (Hangi çagda yasiyoruz. Yani el aya giderken 6 ayda koruma kurulu projeye karar verecek de lütfen belediyeler de onu uygulayacak. Yapilar sapir sapir dökülürken sevgili kurul üyelerimiz 1 –2 ay içinde hizli bir sekilde karar vermeliler. Zaten çok gecikilmis bir konudur!)
Cezai hükümlerin günün kosullarina uygun olarak yeniden düzenlenmesi, (Cezalar agirdir ve denetimsizdir. Ancak, agir ceza olmasa idi hemen her sey yok olurdu. Özellikle para cezalari arttirilmalidir. Hapis cezalari da dengeli hale getirilmelidir. Örnegin belediye baskanlari, ve yetkililerinin agir cezada yargilanmalari konusu çok aciklidir. Kendi yapmadiklari islemler için oldugunda hele..)
X) Mevcut tabii (dogal) sitlerle ilgili düzenleme yapilmasi;
Bu alanlarda, Çevre ve Orman Bakanliginin ilgili mevzuat kapsaminda görevli ve yetkili olmasi hükmünün getirilmesi, (Çevre ve orman bakanligi bu konularda (dogal sitler) çok deneyimsizdir. Yeni bir kargasa ortami yasanacaktir ve pek çok seyin yok olmasi olasidir bu arada. Ancak, iki bakanlik ortaklasa bir çalisma sürecine girebilirlerse belki iyi bir sonuç alinabilir..Bence dogal sitler gene eskisi gibi kalmali, yeni dogal sit ilaninda ve bunlarin planlanmasi ve yönetiminde iki bakanlik ortaklasa çalismalidir.)
Mevcut kurullar ve yönetmeliklerin yeni kurullar teskil edilip yönetmelikler düzenleninceye kadar geçerli olacagi hükmünün getirilmesi,
Mevcut koruma kurulu büro müdürlüklerinin koruma bölge kurulu müdürlüklerine dönüsecegi hükmünün getirilmesi.
Yasa taslaginda; umarim tasinmaz kültür varliklarinin sahiplerine yönelik “PARASAL (maddi)”, “TEKNIK” (Plan, proje) “MALZEME” yardimi olusturulmasina iliskin maddeler vardir. Ya da Kentsel sit alanlarini birer “Konut Stoku” olarak görerek bunlarin sagliklastirilmasina (altyapi ve sanitesyon islahi) yönelik plan, projelerin ve uygulamalarin yapilmasina yönelik öngörüler yer almaktadir.
Ya da gene ümarim ki, Yasa degisikligi, sadece Kültür (ve de Turizm) Bakanligi’nin üzerinden “Dogal Sitleri” atmak, ya da Bakanlik yetkilerini arttirarak Koruma Kurullari’nin zaten pek de olmayan özerk yapisina son vermek için hazirlanmamistir.
Artik Kültür Bakanligi’nin sadece tesbit ve tescil yapip, göstermelik bazi planlarla yillarca oyalanmasinin zamani geçmistir. Ülkesel ölçekte dogru dürüst koruma politikalarinin saptanip, uygulamaya yönelik eylemleri gerçeklestirebilecek bir yapiya kavusturulmasi gereklidir. Bu da sanirim yukaridaki bir kaç revizyon maddesi ile gerçeklestirilemez.
Kaynak : http://www.cekulvakfi.org.tr/icerik/haftaninYazisi.asp?ID=22
Doç.Dr. Mehmet TUNÇER
E-posta: utta@ada.net.tr
I) 2863 sayili Kanunda yer alan kültür ve tabiat varliklari ile ilgili tanimlarin yeniden düzenlenmesi;
Tabiat varligi taniminin kaldirilmasi, (Birçok yerde Kültür Varliklari dogal çevre ile bir bütündür. Tabiat Varligi tanimi kaldirilarak “DOGAL SIT ALANLARI” korumasiz mi birakilacaktir? Kültür Bakanligi’nin dogal sitlere karsi tutumu bilinmektedir. Üzerlerinden Dogal Sitleri atmak istemektedirler ama içiçe olan bir çok yerde (Antalya, Patara, Göreme, Pamukkale, Bogaziçi vd..) neler olacak. Arkeolojik, kentsel sitler korunurken dogal sit alanlari ne olacak?)
Peri bacalari, tarihi magaralar ve kaya siginaklarinin kültür varliklari tanimi kapsamina alinmasi, (Yanlis, bunlarin bir çogu dogal olusumlardir. Insan eylemleri ile barinmaya uygun hale getirilmislerdir. Dogal niteliklerini korumak gereklidir.. Yer alti sehirleri de bunlara en iyi örneklerdir. Bunlarin DOGAL, ARKEOLOJIK; TARIHSEL SIT olarak degerlendirilmesi gereklidir)
II) Korunmasi gerekli tasinmaz kültür varliklarina yapilacak insai ve fiziki müdahalelerin yeniden belirlenmesi;
Tasinmaz kültür varliklarinin koruma alanlari ve sit alanlarinda ruhsata tabii olmayan bakim ve basit onarimlarin belediyelerin izni ve denetimi ile yapilmasi, (Bakim ve basit onarimlarin belediye izni ve denetiminde yapilmasi ancak son asamada Koruma Kurulu büro müdürlügünün kontrolü iyi olur diye düsünüyorum..Yani Belediyelere güvenim yok!)
Tescilli münferit kültür varliklarinda yapilacak bakim ve basit onarimlarin koruma bölge kurulu müdürlüklerinin izni ve denetimi ile gerçeklestirilmesi, (Hangi onarimlarin basit onarim olacagina iliskin; Ilke Karari, Geçis Dönemi Yapilasma Kosullari ya da Koruma Plani Karari varsa uygundur aksi taktirde yanlis uygulamalara yol açabilir)
Kültür varliklarina iliskin uygulama ve islemleri yürütmek üzere belediyelerin bünyesinde teknik birimlerin olusturulmasi, (Bu öteden beri söyledigimiz önemli bir konu. Ancak gerekli teknik elemanlari Belediyeler, özellikle küçük belediyeler nasil bulacaklar.. Bunlarin kurulmasinda gerekli personel de tanimlanmali ve yörenin özelligine göre mimar, restorasyon uzmani mimar, arkeolog, korumada uzman sehir plancisi, sanat tarihçi, peyzaj mimari vd.. adet ve nitelikleri belirlenmeli..Baslangiçta Belediyelere Koruma Kurullari Büro Müdürlükleri yardimci olabilir.. Ama, özellikle Büüyüksehirlerde böyle birimlerin kurulmasi iyi sonuçlar veriyor. Bunlari görev ve yetkileri ile sorumluklari belirlenmeli..)
III) Kamu kurum ve kuruluslarina, tescilli kültür varliklarinin kamulastirma yetkisinin verilmesi, zilyetlikle ilgili sorunun çözümlenmesi;
Kültür ve Turizm Bakanliginca belediyelere yalniz kültürel amaçla verilen kamulastirma izninin, her türlü tescilli kültür varligini kamulastirmak üzere tüm kamu kurum ve kuruluslarina verilmesi, (Yapilarin kamulastirma amacina aykiri kullanilmamasi için gerekli önlemler alinmali. Kamu kurum ve kuruluslarinin özellikle misafirhane, yerel birim vd. kullanimlari için tasinmaz kültür varliklarinin kamulastirilarak, onarilmasina yönelik kararlar yasada yer alirsa hem yeni bina yapimi için israf edilmez hem de tarihsel yapilar degerlendirilir ve korunur.)
Tasinmaz kültür varliklari ve koruma alanlarindaki zilyetlikle ilgili hususlarin Medeni Kanunun genel hükümlerine göre düzenlenmesi ,
IV) Sit alanlarinin geçis dönemi yapi sartlari ile koruma planlarinin yapim süreçlerinin yeniden düzenlenmesi;
Sit alanlarinda geçis dönemi koruma sartlarinin 3 ay içinde belirlenmesi, koruma planlarinin en geç 3 yil içinde hazirlanmasi (20 yil önce çikarilan 2863 sayili yasada da 2 yil kosulu vardi ama hala koruma plani olmayan yerler var. Demek ki bu isler yasa ile olmuyor pek! Koruma Planlarinin hazirlanmasi için yerel yönetimlere verilen yetki yanisira Kültür ve Turizm Bakanligi, Iller Bankasi tarafindan bu planlarin hazirlanmasi, hazirlatilmasinin da yasada yer almasi gerekli. Bunun için önce Bakanlik kendi içinde daha iyi örgütlenmeli, önemli yerlerin Koruma Planlarini kendi yapmali. Ihale ile hele en az teklifi verene verilen planlarla bir yere varilamayacagini aci bir sekilde gördük son yirmi yilda..)
Koruma planlarinin belgelerinin tamamlandigi tarihten itibaren koruma bölge kurullarinca 6 ay içinde karara baglanmasi, (Bu 6 ay çok uzundur. 2 aya indirilmeli. Dogru dürüst yapilirsa, güvenilir bir grup tarafindan PDIK ve Koruma Kurulu’na artik çok fazla bir sey kalmaz. Bu süreç MUTLAKA kisaltilmalidir. Herkesin korumaya olan inancini –varsa ve kaldiysa- sarsmaktadir!!)
Koruma bölge kurullarinca uygun görülen planlarin Belediye Valilik veya ilgili Bakanlikça 3 ay içinde onaylanmamasi halinde re’sen kesinleserek yürürlüge girmesi, (Niye bir aydan üç aya çikariliyor. Zaten gecikilmis planlar. 1 ay yeterlidir. Hatta fazladir bile..)
Koruma planlarinin yapimi için belediyelere aktarilmak üzere Iller Bankasi Genel Müdürlügü bütçesine ödenek konulmasi, (Yani bu planlari hazirlamak için öyle çok büyük paralar mi gerekiyor ama gene de küçük belediyeler için gereklidir..)
Koruma planlari ve çevre düzenleme projelerinin yapimi ve degisikliklerine iliskin usul ve esaslarin yönetmelikte belirlenmesi, (Gene yillardir söylenen bir konu. Bunun bir an önce çikarilmasi gerekli çünkü her plan ayri bir teknikle, yöntemle hazirlaniyor. Hepsi de koruma plani!)
Sit alanlarinin ilanindan önce imar mevzuatina uygun olarak alinmis olan her türlü yapi ruhsatiyesi ve eklerine göre insaatin tamamlanabilecegi hükmü getirilerek, müktesep haklarla ilgili düzenlemelerin yapilmasi, (TAMAMEN YANLIS bence. Sit alani ilanindan önce çok aykiri bir yapi, yapi grubu için ruhsat alinmis olabilir.Ve de bu yapilar yapilastiginda ortada korunacak pek de bir sey kalmamis olabilir. Bu nedenle yapi ve ruhsatlari, mimari projeler irdelenerek bu karar verilmeli. Müktesep hak kavramina da katilmiyorum. Bir planla verilen hak diger planla - kamu yarari varsa- alinabilir. Nitekim Ankara ULUS da böyle uygulamalarimiz olmustur.)
Süreci içinde baslamamis olan insaatlarin bu hükümlerden faydalanamayacagi, (DOGRUDUR)
V) 1. ve 2. grup tescilli kültür varligi tasinmazlardaki her türlü vergi, resim ve harçla ilgili muafiyetlerin genisletilmesi;
Tüm tasinmaz kültür varliklari ile koruma alani ve sit alani olmalari nedeniyle üzerlerine kesin yapilanma yasagi getirilmis tasinmazlarin da bu muafiyetten faydalanmasinin saglanmasi , (DOGRUDUR)
VI) 2863 Sayili Kanunun; arastirma, sondaj ve kazi yapmak hakkinin sadece Kültür ve Turizm Bakanligina ait olduguna iliskin hükmüne ek hüküm getirilmesi;
Gerçek ve tüzel kisilerin gerçeklestirmeyi planladiklari büyük alanlari kapsayan projelerde ihtiyaç duyulan yüzey arastirmalar için uzmanlasmis ilgili meslek gruplarina Bakanlikça izin verilmesi, (DOGRUDUR)
VII) Koruma Yüksek Kurulunun görev ve yetkisinin yeniden düzenlenerek, görevlerinin daha etkin hale getirilmesi,
Koruma Yüksek Kurulunun görevleri;
Tasinmaz kültür varliklarinin korunmasi ve degerlendirilmesine iliskin ilkelerin belirlenmesi,
Koruma bölge kurullari arasinda koordinasyonun saglanmasi,
Uygulamada çikan sorunlarin degerlendirerek görüs verilmesi,
Koruma bölge kurullarina yapilacak itirazlarin degerlendirilmesi,
Koruma Yüksek Kurulunun toplanti sayisinin artirilarak yilda en az iki toplantidan, alti toplantiya çikarilmasi,
Koruma Yüksek Kurulunun alti tabii üye ile bes temsilci üye olmak üzere on bir üyeden olusmasi, (Yüksek Kurul’un özerk ve bilimsel bir yapida olusturulmasi daha dogru olacaktir. Aksi taktirde Merkezi ve Yerel Yönetimlerin – dolayisiyla politik- etkisi kaçinilmazdir.
Tabii üyelerin, Bakanlik ve ilgili kamu kurumlarinin yetkililerinden olusmasi,
Temsilci üyelerin arkeoloji, sanat tarihi, mimarlik, idare hukuku, bilim dallarindan Bakanin teklifi, Basbakanin onayi ile seçilecek bes ögretim üyesinden olusmasi, (SEHIR PLANLAMA unutuldu galiba, koruma konularinin çogunlugu büyük kentler, kentlerin büyük parçalarini ilgilendirmektedir. Basbakanin onayina ne gerek var acaba. Bakanlik kendi belirleyemiyor mu! Ille de politik bir tercih mi yapilacak!)
Koruma Yüksek Kurulu baskaninin Bakanlik Müstesari olmasi. (Tamamen yanlis! Bakanlik müstesari niye? Bu konuda yillarini vermis ögretim üyeleri de baskan olamaz mi? Ayrica, Baskan atamayla ya da yasayla degil de Yüksek Kurulu’un kendi üyeleri arasindan seçimle gelse daha demokratik olur. )
VIII) Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurulu üyeliginin süresi ve mali haklari ile ilgili düzenleme yapilmasi;
Temsilci üyelerin süresinin üç yil olmasi, üyeligin iki yil daha uzatilabilecegi hükmünün getirilmesi,
Kurul üyelerinin huzur hakkinin artirilmasi ile ilgili düzenlemenin yapilmasi, (Bu çok önemli, kurul üyeleri tabiri caizse angaryadan kurtarilmalidir. )
IX) Koruma bölge kurulunun teskili, çalismalarinin yeniden düzenlenerek daha etkin hala getirilmesi;
Koruma bölge kurulunun görevlerinin koruma kurulunun görevleri ile ayni görevleri içermesi;
Koruma bölge kurulunun üyelerinin, tabii ve temsilci üyelerden olusmasi,
Tabii üyelerin; görüsülecek konunun özelligine göre ilgili kamu kurumlarinin temsilcilerinden olusmasi,
Temsilci üyelerin; idare hukuku, koruma konusunda uzmanlasmis arkeoloji, sanat tarihi, mimarlik, sehir planlama dallarindan birer temsilci olmak üzere toplam bes üyeden olusmasi, (Dogal sitler kalkacagina göre Peyzaj Mimarina gerek yok dogal olarak!)
Koruma bölge kurullarina Bakanlikça talep edilen dallardan, Yüksekögretim Kurulu tarafindan önerilecek iki kat üye arasindan seçilecek iki üye ile Bakanlikça seçilecek üç üye atanmasi,
Temsilci üyelerin halen Yüksekögretim Kurumlarindan ögretim üyesi emekli olmus ögretim üyesi ile koruma konusunda uzmanlasmis kisiler olmasinin tercih edilmesi, (Bu da çok önemli Koruma Konusunda hiç bir birikimi olmayan kisiler Koruma Kurulu üyeligi yapmaktadir. Hem de yillarca.. Ve de kendilerinin çok sey ögrendiklerini söyleyerek. Onlarin Koruma Kurullarinda çok sey ögrenmeleri ülkeye de herhalde çok pahaliya patlamaktadir..)
Uygulamaya yönelik projelerin koruma bölge kurullarinca 6 ay içinde karara baglanmasi hükmünün getirilmesi, (Hangi çagda yasiyoruz. Yani el aya giderken 6 ayda koruma kurulu projeye karar verecek de lütfen belediyeler de onu uygulayacak. Yapilar sapir sapir dökülürken sevgili kurul üyelerimiz 1 –2 ay içinde hizli bir sekilde karar vermeliler. Zaten çok gecikilmis bir konudur!)
Cezai hükümlerin günün kosullarina uygun olarak yeniden düzenlenmesi, (Cezalar agirdir ve denetimsizdir. Ancak, agir ceza olmasa idi hemen her sey yok olurdu. Özellikle para cezalari arttirilmalidir. Hapis cezalari da dengeli hale getirilmelidir. Örnegin belediye baskanlari, ve yetkililerinin agir cezada yargilanmalari konusu çok aciklidir. Kendi yapmadiklari islemler için oldugunda hele..)
X) Mevcut tabii (dogal) sitlerle ilgili düzenleme yapilmasi;
Bu alanlarda, Çevre ve Orman Bakanliginin ilgili mevzuat kapsaminda görevli ve yetkili olmasi hükmünün getirilmesi, (Çevre ve orman bakanligi bu konularda (dogal sitler) çok deneyimsizdir. Yeni bir kargasa ortami yasanacaktir ve pek çok seyin yok olmasi olasidir bu arada. Ancak, iki bakanlik ortaklasa bir çalisma sürecine girebilirlerse belki iyi bir sonuç alinabilir..Bence dogal sitler gene eskisi gibi kalmali, yeni dogal sit ilaninda ve bunlarin planlanmasi ve yönetiminde iki bakanlik ortaklasa çalismalidir.)
Mevcut kurullar ve yönetmeliklerin yeni kurullar teskil edilip yönetmelikler düzenleninceye kadar geçerli olacagi hükmünün getirilmesi,
Mevcut koruma kurulu büro müdürlüklerinin koruma bölge kurulu müdürlüklerine dönüsecegi hükmünün getirilmesi.
Yasa taslaginda; umarim tasinmaz kültür varliklarinin sahiplerine yönelik “PARASAL (maddi)”, “TEKNIK” (Plan, proje) “MALZEME” yardimi olusturulmasina iliskin maddeler vardir. Ya da Kentsel sit alanlarini birer “Konut Stoku” olarak görerek bunlarin sagliklastirilmasina (altyapi ve sanitesyon islahi) yönelik plan, projelerin ve uygulamalarin yapilmasina yönelik öngörüler yer almaktadir.
Ya da gene ümarim ki, Yasa degisikligi, sadece Kültür (ve de Turizm) Bakanligi’nin üzerinden “Dogal Sitleri” atmak, ya da Bakanlik yetkilerini arttirarak Koruma Kurullari’nin zaten pek de olmayan özerk yapisina son vermek için hazirlanmamistir.
Artik Kültür Bakanligi’nin sadece tesbit ve tescil yapip, göstermelik bazi planlarla yillarca oyalanmasinin zamani geçmistir. Ülkesel ölçekte dogru dürüst koruma politikalarinin saptanip, uygulamaya yönelik eylemleri gerçeklestirebilecek bir yapiya kavusturulmasi gereklidir. Bu da sanirim yukaridaki bir kaç revizyon maddesi ile gerçeklestirilemez.
Kaynak : http://www.cekulvakfi.org.tr/icerik/haftaninYazisi.asp?ID=22
THE ENVIRONMENTAL EDUCATION IN TURKEY; SOME VIEWS AND PROPOSALS OF BIOPOLITICS
THE ENVIRONMENTAL EDUCATION IN TURKEY; SOME VIEWS AND PROPOSALS OF BIOPOLITICS
Mehmet TuncerArchitect and Urban PlannerGazi UniversityTurkey
Demet ErolArchitect and Urban PlannerGazi UniversityTurkey
Introduction:
The role of education in conservation and in addressing the rapidly increasing environmental problems, while improving the environment, is well-known today. According to the Turkish constitution: Everyone has the right to live in a healthy and balanced environment. Protection of environmental health, prevention of environmental pollutions and development of the environment are the State's and every citizen's duty. (Constitution, Article 56.)
Education for the environment is not only a task of formal educational institutions, but also of civic organizations, mass media and local municipalities, which play a large role in increasing public awareness. Environmental problems recognize no artificial boundaries based on geography or ideology.1,2 For this reason, every nation must be assigned an international task for increasing public consciousness through mass media and education.
In this paper, education for the environment in the Turkish national education system will be summarized and discussed, as well as how the principles and ideas of biopolitics would be incorporated into the educational system at each stage. A Short Overview of Today's Education; Definition and ContentsGenerally, people are affected by education through the lifestyle resulting from the values of modern civilization. We should educate people to be able to add something to every field of art and science, building private values as well as global ones. The basic principle for the realization of these aims is that people must think rationally and positively. Teachers should not only teach but also educate people. To apply these two concepts, teachers must use the potentials of schools and their proficiency to realize the aims of national education.3
The word education comes from the Latin word educere which means feeding. Educere is to direct something, to breed, to grow up. Education is an association that has its own structure and rules of operation. Education prepares young people for real life. The word education deals with a time period, but exceeds a frame of time in school and prevails at every age and stage of life. Basic Characteristics of Today's Education in TurkeyToday's education is static instead of being dynamic. Its methods are not permitted to create a dialogue between students or between teachers and students. The educational system today, is based on memorization rather than research and discovery. The aim of education is to educate a person with a cultural knowledge that is not intellectually developed. A general approach to today's education reveals that it is not entirely, but only partially comprehensive. As a result, today's educational level is archaic and rough.4
In Turkey, the disciplines dealing with the environment are generally architectural planning, some branches of engineering (construction, chemistry, physics etc.), sociology, economics, biology and geography. During the recent years, due to the foundation of the Department of Environmental Engineering, a new professional branch named environmental engineering has emerged. In the faculty of medicines, there are such branches as Environmental Health, Public Health and Medicine. Contents of Education for the EnvironmentThere is no systematic approach to environmental education. Environmental education needs a generally accepted definition, since there are different definitions and interpretations. A systemic approach to education on environmental needs must contain the following:
environmental education must be comprehensive;
it must include the inter-relations of parts and elements of natural life and global structure;5 and
the problems and causes of pollution must be approached from the point of view of the aforementioned relations.4
Environmental EducationEnvironmental Education is a new way of learning about human relations with the environment. The object of environmental education is focused on the relationship and impact of humanity on the environment. It is the type of education stressing an integrated way of structuring human nature and natural and physical resources. This kind of education must be interdisciplinary, lying social, cultural, economic and scientific studies. It has to provide an understanding of the basis of life, while living in a man-made urban environment, and the development of public life. This education aims to create self-confident, responsible and environmentally conscious people.5 It promotes new, intelligent ways to conserve and develop the quality of life. Environmental education is not a kind of new conservatism. It is a futurism. Historical Backgrounds of Environmental EducationThere is no identified historical origin of environmental education. We can assume the first teachers of the the environment to have been the ancient Greek philosophers. During the long history of humanity, in every age there has been some interest and interpretations of "the environment." The relationship of humankind to the environment is closely integrated with science, technology and the level of development.
Understanding the environment depends on different geographical characteristics and social differentiations. Basic explanations for the environmental aspects like the sun, soil, water in primary communal communities, was left to a concept of 'God' in the Middle Ages. There is an interesting point that there were philosophical struggles between 'physical and metaphysical' concepts thousands of years ago, and these subjects were maintained in science and religion throughout history.
Parallel to the development of science, the evaluation of the environment tends to change in a more rational way. Philosophic and theological thoughts and religion have lost their importance since then. This trend may have cost Galileo his life, but changes in thinking and philosophy have established today's contemporary community. In the Middle Ages, the failure of environmental approaches was due to the inability to see the environment as a whole and not as separate parts. Biopolitics and Education: Some Views and Proposals of Education for The Environment and BiopoliticsIt is difficult to separate education and research from one another. Developing countries cannot devote enough attention to research and education on environmental problems. Factors such as the inadequacy of general education, as well as the low and unequal distribution of national income per capita must be taken into consideration.6
The more developed countries entered a new way of thinking much earlier. They had a period of renaissance and reform that helped them not only in solving environmental problems but also in finding solutions to crises of every aspect. Education about environmental problems must be applied everywhere. Various educational foundations are doing this piece by piece, without giving it a name. Doing this in a more regular way and having the needed awareness is necessary to prevent waste of time, energy and material.6Nursery School Education for the EnvironmentModern education is for every stage of human life from birth to death. Pre-school education for those under the age of 6 is provided in many countries. Teaching love and awareness of nature must start at a very early age. The concept of bios, life, the relations between humanity and the environment must start being taught at this young age. The qualities and programs of this kind of education can be determined with the contributions of psychoanalysts, psychologists, biologists and sociologists. Today, there is no formal education for the environment in nursery schools in Turkey. If teachers have a developed environmental awareness, they can promote consciousness to students through lessons about natural events and seasons. Primary School Education for the EnvironmentIt would be possible for the primary school child (ages 6-12) to learn and to be conscious of biopolitical relations, with some regulations, through the content of the provided courses. The concepts of the natural environment, the bases of life, the interaction between human structure, nature and the environment, environmental pollution could also be incorporated into subjects on environmental problems caused by production and consumption.5 Waste material and recycling must be specially emphasized. It will make future education easier, stressing that human life is biological life on earth, and that people must act emotionally with this biological life, starting from the early years of childhood.
I. The Aims of Primary School Education5
to introduce the bio-environment to students, to make them able to establish contact with living things around them and be aware of them;
to teach the relationships between all living things in the ecosystem and the effects of the economic structure on these relationships; and,
to establish moral judgments.
II. The Methods of Education5
While teaching biopolitics to primary school children, to make them sensitive towards nature and its rhythms, methods that stimulate sensory organs into action must be applied. The senses of sound, smell, touch, taste and sight can be used in different aspects of education:
imparting expressions and explanations;
personal research methods;
works that will improve the abilities of deciding and judging must be used.
"Teachers should encourage the students to ask questions about morality, ethics, religion, politics, or the economy at this level".5 The child gets a lot of stimuli from the environment he or she lives in. However, the school is mostly abstracted from the real world. The mass media, as well as the everyday experiences are means which educate in a certain way.
III. Primary School Education: Turkey
Some serious studies about education for the environment at the primary level have taken place during the last few years in Turkey. At this level, education for the environment based on the Agreement on Project for Environmental Education was signed between UNESCO and the Ministry of National Education, Directorate of Primary Education (29.03.1990/02.28/337.197). The Ministry of National Education has prepared a handbook for primary school teachers. Teachers can increase the awareness of children on issues such as life, bios, health and the environment with the aid of this handbook. The concepts of environmental education, ways of learning subjects, dealing with problems, and referring to activities in target plans would play a large role in the changing of expected behavior in children. These concepts are very important for the realization of environmental educational aims. In Turkey, today, at the primary level educational institutions, `life knowledge courses' are taken in the first term and `social knowledge courses' in the second terms which are called central courses.
Other courses are called performance courses and intelligence courses (e.g. Turkish, mathematics, music, ethics, moral courses, etc.). These are based on central courses. The secondary educational system is a continuation of primary education and, at this stage, the curricula of classes six, seven and eight deal with subjects related to the environment.
Environmental subjects in the central courses are structured in such a manner that, in dealing with the environment, courses on life, social and scientific knowledge were planned to cover environmental problems. According to the level of classes, subjects would be selected from the following:
protection of soil, water, air;
solutions to pollution;
ways of giving guarantees for living without risks;
conservation of natural resources.
With respect to environmental subjects in the performance and cleverness courses, students should be informed through brochures, newspapers, pictures, films, slides and seminars, according to their level of classes, about which species are endangered and which have been taken under protection. Secondary School Education for the Environment: Secondary school education is a time when personalities become shaped, which includes the significant years between childhood and adolescence. In this time, education must be given which will contribute to the children's general knowledge about biopolitics and improve their abilities to think, making it possible for them to improve their moral and social responsibilities towards nature and life itself and to be a helpful members of society. Education at this stage has an important place in society, protecting and continuing culture, promoting justice and virtue for a nicer life and training honest people to modernize their life and state. Biopolitical concepts must be added to such branches as literature, biology, physics, chemistry, mathematics, geology, and astronomy. Lessons on humanistic or social sciences (history, geography, music) must also increase the sensibility and interest of the student in ecological subjects.5
I. Aims of Secondary School Education5
improving on the abilities to investigate and examine life (bios)1 which are gained in primary school;
exploring ways of defining, analyzing, seeing and thinking the effects on bios and the bio-environment; and,
showing, from action and behavior, that economic production, consumption and other activities change according to a culture and judgments, and that, in the end, environmental problems are formed due to these actions.
II. Methods of Education5
Secondary education programs must be regularized in a way that will impart environmental concern and consciousness, by using the methods given below:
field work: visiting factories that emit wastes, refineries, waste factories and canalization treatments; meeting and talking to authorities and various social surveys; learning the opinion of the native and local people's thoughts and suggestions about environmental problems;
supporting education with visual material such as television, video, slides; forming an archive in every secondary educational foundation, collecting sources on ecology (books, magazines etc.) systematically and using the necessary ones in courses;
laboratory experiments: adaptation of the content of biology, chemistry and physics courses, which exist in the current educational system, to experiments and research subjects about life and biology, analyzing and teaching about pollution;
regulated argument and speeches: in making the student participate in seminars, arguments, panels and conferences on the above subjects.
III. Content of Education5
chemical bases of life: water, air and soil pollution, the effect of extreme production and consumption and species extinction;
structure and functions of cells, in heredity and genetics;
viruses and their roles in diseases, the effects of overpopulation on the environment, the economic cost of healthy environment;
evolution, explanation with comparison of the biological evolution with the social and economic evolutions of people;
biological structure of humans, vertebrates and invertebrate animals: reptiles, mammals, birds, fish, plants and their natural relationship;
biotic and abiotic factors in an ecosystem: the use of resources, water, air and soil; examination of these from the point of view of economical usage and benefits; and
basic principles of economy, examination of the relations between ecology and biopolitics.
IV. Secondary School Education: Turkey
The General Directorate of Secondary Education of the Turkish Ministry of National Education continues to study the implementation of environmental education at this level. They plan to develop environmental subjects in biology, geography and philosophy courses. The outline of an environmental curriculum will encourage specific action. Students must be able to identify their living natural resources, and be capable of consciously exploiting them for the most appropriate purposes within the framework of the new curriculum.Education in Universities for the EnvironmentPutting theory and practice, scientific knowledge, thought and behavior together is possible only if necessary reforms are made within university education.7 These should aim at:
preparing people to be members and founders of a new society;5
improving students overall in physical and mental abilities;
training people as producers;
improving creativity and imposing new societies' moral judgments and behavior principles;5
equipping a person with the necessary technical knowledge that will be the most beneficial for nature and society; and,
improving political consciousness, preparing people to participate in the direction of society.5
A better understanding of bio-ecology, through scientific research on ecology-to-human relationships is possible at the university level. Since university students are potential leaders and designers of society, education and consciousness building is very important at this level. Universities must include lectures related to life and biopolitics in their programs, also at the graduate level5:
for science, mathematics and engineering students: `life and bio-design';5 In delineating the borders of economic production and consumption, the aim must be related to ecology and biopolitics, to input the necessary knowledge and induce the student to abandon the principle of "smallest cost and largest profit" and make the fittest design and appliance for the bio-environment;
for trade, accounting and economic graduate students: `production and biological generation related to production'; the aims are: correcting the different production destinations, tools and techniques; laying down production borders that not only create consumption, but lead to a reduction in the amount of wastes to a minimum with no harm to the bio-ecology; teaching methods to protect and repair the environment;5
for law students, `usage of laws for science and technology as a controlling device' or `sociology of law';5
a professional course on `bio-technology';5
ecology courses and science courses related to ecology;
in the field of humanity and social studies, `principles and behavior in the protection and management of bio-systems; 5
The leading principles of university education are:
research must be carried out to develop non-polluting technologies;
sources must be used sensibly and equally;
biological diversity must be maximized with sensible and intelligent strategies; and,
population growth must be controlled for the best application of economic and bio-ecological plans.
In university education, field work in different disciplines, research and examinations are most important. Students in law, politics and moral sciences must learn to be sensitive towards the many dimensions of life.
University education for the environment in Turkey is beginning to establish itself. Today, there are 28 universities and 22 environmental research centers in Turkey. There are 11 environmental engineering departments which began 15 years ago. There are more than 2000 environmental engineers in Turkey.8 These departments are in the following universities:
Istanbul Technical University (Istanbul)
Middle East Technical University (Ankara)
9 Eylul University (Izmir)
Yildiz University (Istanbul)
Marmara University (Istanbul)
Istanbul University (Istanbul)
Ondokuz Mayis University (Samsun)
Ataturk University (Erzurum)
The Bosphorus University (Istanbul, only level in Msc)
Firat University (Elazig)
Cumhuriyet University (Sivas)
There are Masters Programs on the environment at these universities. The only Biopolitics course is in the Urban and Environmental Sciences Ph.D. Program as a two-semester seminar at Ankara University. In this Ph.D. program participate students of different professions such as urban planners, architects, biologists, lawyers and social scientists. Many other university departments deal with environmental sciences, conservation planning, and threshold analysis, while other departments such as architecture, landscape design, chemistry, construction engineering, physics and medicine offer environmental courses.
The Teaching of Biopolitics and Environmental concepts and Relations in Post-University Education
In new education, the concept of continuous education is spreading. This education is addressed to adults and starts appearing with `third term' education. In this way, education is continued during all stages of life.7 Among the potential education mass are:
directors and determiners of industry foundations and companies;
public directors;
bio-ecology activists;
people with a low level of education;
It is possible to reach these people and groups directly through mass media tools. Public interest and attention must be drawn to biopolitics.
References
Vlavianos-Arvanitis, A., Biopolitics – The Bios Theory, Biopolitics International Organisation, Athens, 1988.
Vlavianos-Arvanitis, A., (1987) `Biopolitics - Dimensions of Biology' in Biopolitics – The Bio-Environment – Volume I, A. Vlavianos-Arvanitis, ed. Biopolitics International Organisation , Athens, Greece.
Istanbul 3. Court of Administration, 7.6. 1988 dated and 1988/26 Numbered decision.
Gurel, S., "Systems Approach to Environmental Education" course notes, June, 1973, pp.5-14.
Biopolitics – Curriculum Revision – Bio-Syllabus, Resolutions of the Third B.I.O. International Conference, Biopolitics International Organisation, Athens, 1989.
Yavuz, F., (1975) "Cevre Sorunlari", A.U.SBF Yay, No.385, pp.166-168.
Tanilli, S., (1988) "Nasil Bir Egitim Istiyoruz", Amac Pub.
Gurel, O., Filibeli, A., (1992) "Cevre Muhendisligi Egitiminde Karsilasilan Problemler", Cevre ve Muhendis, No. 5. March 1992, p.6.
Bahro, R., (1989) "Nasil Sosyalizm, Hangi Yesil, Ne icin Sanayi", Tanil Bora, Ayrinti Pub.
Bumont, R., (1976) "Ucurumun Kiyisindaki Dunyamiz", Translated by Semih Tiryakioglu, Varlik Pub.
Geray, C., (1991) "Dunya Cevre Gununde: Cevre Duyarliligi icin Halk Egitimi Bildirgesi", A. University, SBF.
Keles, R., (1984) "Kentleseme ve Konut Politikasi", A. Univ., SBF Pub. No.540, Ank. 1984.
Poritt, J., "Yesil Politika", Trans. Alev Turker, Ayrinti Pub. Research, 1988.
Simonis, U.E. (1988), `Ecology and Economic Policy' in Biopolitics – The Bio-Environment – Volume I, Biopolitics International Organisation, Athens, Greece.
Mehmet Tuncer, an urban/regional and conservation planner, is currently an instructor of the Department of City Planning, Faculty of Architecture and Engineering, Gazi University. Holder of an M.S. degree, he is a doctoral student at the Faculty of Political Sciences, Ankara University. In addition to his involvement in several conservation and urban planning projects, he has participated in numerous conferences and workshops.
Demet Erol received her graduate degree in City and Regional Planning from the Middle East Technical University, Ankara and her Master's degree in the same subject from Yildiz University, Istanbul, in 1987. She is a student of Urban and Environmental Sciences at the University of Ankara. She is presently instructor on City and Regional Planning at Gazi University and has written numerous articles on varied aspects of city planning.
Mehmet TuncerArchitect and Urban PlannerGazi UniversityTurkey
Demet ErolArchitect and Urban PlannerGazi UniversityTurkey
Introduction:
The role of education in conservation and in addressing the rapidly increasing environmental problems, while improving the environment, is well-known today. According to the Turkish constitution: Everyone has the right to live in a healthy and balanced environment. Protection of environmental health, prevention of environmental pollutions and development of the environment are the State's and every citizen's duty. (Constitution, Article 56.)
Education for the environment is not only a task of formal educational institutions, but also of civic organizations, mass media and local municipalities, which play a large role in increasing public awareness. Environmental problems recognize no artificial boundaries based on geography or ideology.1,2 For this reason, every nation must be assigned an international task for increasing public consciousness through mass media and education.
In this paper, education for the environment in the Turkish national education system will be summarized and discussed, as well as how the principles and ideas of biopolitics would be incorporated into the educational system at each stage. A Short Overview of Today's Education; Definition and ContentsGenerally, people are affected by education through the lifestyle resulting from the values of modern civilization. We should educate people to be able to add something to every field of art and science, building private values as well as global ones. The basic principle for the realization of these aims is that people must think rationally and positively. Teachers should not only teach but also educate people. To apply these two concepts, teachers must use the potentials of schools and their proficiency to realize the aims of national education.3
The word education comes from the Latin word educere which means feeding. Educere is to direct something, to breed, to grow up. Education is an association that has its own structure and rules of operation. Education prepares young people for real life. The word education deals with a time period, but exceeds a frame of time in school and prevails at every age and stage of life. Basic Characteristics of Today's Education in TurkeyToday's education is static instead of being dynamic. Its methods are not permitted to create a dialogue between students or between teachers and students. The educational system today, is based on memorization rather than research and discovery. The aim of education is to educate a person with a cultural knowledge that is not intellectually developed. A general approach to today's education reveals that it is not entirely, but only partially comprehensive. As a result, today's educational level is archaic and rough.4
In Turkey, the disciplines dealing with the environment are generally architectural planning, some branches of engineering (construction, chemistry, physics etc.), sociology, economics, biology and geography. During the recent years, due to the foundation of the Department of Environmental Engineering, a new professional branch named environmental engineering has emerged. In the faculty of medicines, there are such branches as Environmental Health, Public Health and Medicine. Contents of Education for the EnvironmentThere is no systematic approach to environmental education. Environmental education needs a generally accepted definition, since there are different definitions and interpretations. A systemic approach to education on environmental needs must contain the following:
environmental education must be comprehensive;
it must include the inter-relations of parts and elements of natural life and global structure;5 and
the problems and causes of pollution must be approached from the point of view of the aforementioned relations.4
Environmental EducationEnvironmental Education is a new way of learning about human relations with the environment. The object of environmental education is focused on the relationship and impact of humanity on the environment. It is the type of education stressing an integrated way of structuring human nature and natural and physical resources. This kind of education must be interdisciplinary, lying social, cultural, economic and scientific studies. It has to provide an understanding of the basis of life, while living in a man-made urban environment, and the development of public life. This education aims to create self-confident, responsible and environmentally conscious people.5 It promotes new, intelligent ways to conserve and develop the quality of life. Environmental education is not a kind of new conservatism. It is a futurism. Historical Backgrounds of Environmental EducationThere is no identified historical origin of environmental education. We can assume the first teachers of the the environment to have been the ancient Greek philosophers. During the long history of humanity, in every age there has been some interest and interpretations of "the environment." The relationship of humankind to the environment is closely integrated with science, technology and the level of development.
Understanding the environment depends on different geographical characteristics and social differentiations. Basic explanations for the environmental aspects like the sun, soil, water in primary communal communities, was left to a concept of 'God' in the Middle Ages. There is an interesting point that there were philosophical struggles between 'physical and metaphysical' concepts thousands of years ago, and these subjects were maintained in science and religion throughout history.
Parallel to the development of science, the evaluation of the environment tends to change in a more rational way. Philosophic and theological thoughts and religion have lost their importance since then. This trend may have cost Galileo his life, but changes in thinking and philosophy have established today's contemporary community. In the Middle Ages, the failure of environmental approaches was due to the inability to see the environment as a whole and not as separate parts. Biopolitics and Education: Some Views and Proposals of Education for The Environment and BiopoliticsIt is difficult to separate education and research from one another. Developing countries cannot devote enough attention to research and education on environmental problems. Factors such as the inadequacy of general education, as well as the low and unequal distribution of national income per capita must be taken into consideration.6
The more developed countries entered a new way of thinking much earlier. They had a period of renaissance and reform that helped them not only in solving environmental problems but also in finding solutions to crises of every aspect. Education about environmental problems must be applied everywhere. Various educational foundations are doing this piece by piece, without giving it a name. Doing this in a more regular way and having the needed awareness is necessary to prevent waste of time, energy and material.6Nursery School Education for the EnvironmentModern education is for every stage of human life from birth to death. Pre-school education for those under the age of 6 is provided in many countries. Teaching love and awareness of nature must start at a very early age. The concept of bios, life, the relations between humanity and the environment must start being taught at this young age. The qualities and programs of this kind of education can be determined with the contributions of psychoanalysts, psychologists, biologists and sociologists. Today, there is no formal education for the environment in nursery schools in Turkey. If teachers have a developed environmental awareness, they can promote consciousness to students through lessons about natural events and seasons. Primary School Education for the EnvironmentIt would be possible for the primary school child (ages 6-12) to learn and to be conscious of biopolitical relations, with some regulations, through the content of the provided courses. The concepts of the natural environment, the bases of life, the interaction between human structure, nature and the environment, environmental pollution could also be incorporated into subjects on environmental problems caused by production and consumption.5 Waste material and recycling must be specially emphasized. It will make future education easier, stressing that human life is biological life on earth, and that people must act emotionally with this biological life, starting from the early years of childhood.
I. The Aims of Primary School Education5
to introduce the bio-environment to students, to make them able to establish contact with living things around them and be aware of them;
to teach the relationships between all living things in the ecosystem and the effects of the economic structure on these relationships; and,
to establish moral judgments.
II. The Methods of Education5
While teaching biopolitics to primary school children, to make them sensitive towards nature and its rhythms, methods that stimulate sensory organs into action must be applied. The senses of sound, smell, touch, taste and sight can be used in different aspects of education:
imparting expressions and explanations;
personal research methods;
works that will improve the abilities of deciding and judging must be used.
"Teachers should encourage the students to ask questions about morality, ethics, religion, politics, or the economy at this level".5 The child gets a lot of stimuli from the environment he or she lives in. However, the school is mostly abstracted from the real world. The mass media, as well as the everyday experiences are means which educate in a certain way.
III. Primary School Education: Turkey
Some serious studies about education for the environment at the primary level have taken place during the last few years in Turkey. At this level, education for the environment based on the Agreement on Project for Environmental Education was signed between UNESCO and the Ministry of National Education, Directorate of Primary Education (29.03.1990/02.28/337.197). The Ministry of National Education has prepared a handbook for primary school teachers. Teachers can increase the awareness of children on issues such as life, bios, health and the environment with the aid of this handbook. The concepts of environmental education, ways of learning subjects, dealing with problems, and referring to activities in target plans would play a large role in the changing of expected behavior in children. These concepts are very important for the realization of environmental educational aims. In Turkey, today, at the primary level educational institutions, `life knowledge courses' are taken in the first term and `social knowledge courses' in the second terms which are called central courses.
Other courses are called performance courses and intelligence courses (e.g. Turkish, mathematics, music, ethics, moral courses, etc.). These are based on central courses. The secondary educational system is a continuation of primary education and, at this stage, the curricula of classes six, seven and eight deal with subjects related to the environment.
Environmental subjects in the central courses are structured in such a manner that, in dealing with the environment, courses on life, social and scientific knowledge were planned to cover environmental problems. According to the level of classes, subjects would be selected from the following:
protection of soil, water, air;
solutions to pollution;
ways of giving guarantees for living without risks;
conservation of natural resources.
With respect to environmental subjects in the performance and cleverness courses, students should be informed through brochures, newspapers, pictures, films, slides and seminars, according to their level of classes, about which species are endangered and which have been taken under protection. Secondary School Education for the Environment: Secondary school education is a time when personalities become shaped, which includes the significant years between childhood and adolescence. In this time, education must be given which will contribute to the children's general knowledge about biopolitics and improve their abilities to think, making it possible for them to improve their moral and social responsibilities towards nature and life itself and to be a helpful members of society. Education at this stage has an important place in society, protecting and continuing culture, promoting justice and virtue for a nicer life and training honest people to modernize their life and state. Biopolitical concepts must be added to such branches as literature, biology, physics, chemistry, mathematics, geology, and astronomy. Lessons on humanistic or social sciences (history, geography, music) must also increase the sensibility and interest of the student in ecological subjects.5
I. Aims of Secondary School Education5
improving on the abilities to investigate and examine life (bios)1 which are gained in primary school;
exploring ways of defining, analyzing, seeing and thinking the effects on bios and the bio-environment; and,
showing, from action and behavior, that economic production, consumption and other activities change according to a culture and judgments, and that, in the end, environmental problems are formed due to these actions.
II. Methods of Education5
Secondary education programs must be regularized in a way that will impart environmental concern and consciousness, by using the methods given below:
field work: visiting factories that emit wastes, refineries, waste factories and canalization treatments; meeting and talking to authorities and various social surveys; learning the opinion of the native and local people's thoughts and suggestions about environmental problems;
supporting education with visual material such as television, video, slides; forming an archive in every secondary educational foundation, collecting sources on ecology (books, magazines etc.) systematically and using the necessary ones in courses;
laboratory experiments: adaptation of the content of biology, chemistry and physics courses, which exist in the current educational system, to experiments and research subjects about life and biology, analyzing and teaching about pollution;
regulated argument and speeches: in making the student participate in seminars, arguments, panels and conferences on the above subjects.
III. Content of Education5
chemical bases of life: water, air and soil pollution, the effect of extreme production and consumption and species extinction;
structure and functions of cells, in heredity and genetics;
viruses and their roles in diseases, the effects of overpopulation on the environment, the economic cost of healthy environment;
evolution, explanation with comparison of the biological evolution with the social and economic evolutions of people;
biological structure of humans, vertebrates and invertebrate animals: reptiles, mammals, birds, fish, plants and their natural relationship;
biotic and abiotic factors in an ecosystem: the use of resources, water, air and soil; examination of these from the point of view of economical usage and benefits; and
basic principles of economy, examination of the relations between ecology and biopolitics.
IV. Secondary School Education: Turkey
The General Directorate of Secondary Education of the Turkish Ministry of National Education continues to study the implementation of environmental education at this level. They plan to develop environmental subjects in biology, geography and philosophy courses. The outline of an environmental curriculum will encourage specific action. Students must be able to identify their living natural resources, and be capable of consciously exploiting them for the most appropriate purposes within the framework of the new curriculum.Education in Universities for the EnvironmentPutting theory and practice, scientific knowledge, thought and behavior together is possible only if necessary reforms are made within university education.7 These should aim at:
preparing people to be members and founders of a new society;5
improving students overall in physical and mental abilities;
training people as producers;
improving creativity and imposing new societies' moral judgments and behavior principles;5
equipping a person with the necessary technical knowledge that will be the most beneficial for nature and society; and,
improving political consciousness, preparing people to participate in the direction of society.5
A better understanding of bio-ecology, through scientific research on ecology-to-human relationships is possible at the university level. Since university students are potential leaders and designers of society, education and consciousness building is very important at this level. Universities must include lectures related to life and biopolitics in their programs, also at the graduate level5:
for science, mathematics and engineering students: `life and bio-design';5 In delineating the borders of economic production and consumption, the aim must be related to ecology and biopolitics, to input the necessary knowledge and induce the student to abandon the principle of "smallest cost and largest profit" and make the fittest design and appliance for the bio-environment;
for trade, accounting and economic graduate students: `production and biological generation related to production'; the aims are: correcting the different production destinations, tools and techniques; laying down production borders that not only create consumption, but lead to a reduction in the amount of wastes to a minimum with no harm to the bio-ecology; teaching methods to protect and repair the environment;5
for law students, `usage of laws for science and technology as a controlling device' or `sociology of law';5
a professional course on `bio-technology';5
ecology courses and science courses related to ecology;
in the field of humanity and social studies, `principles and behavior in the protection and management of bio-systems; 5
The leading principles of university education are:
research must be carried out to develop non-polluting technologies;
sources must be used sensibly and equally;
biological diversity must be maximized with sensible and intelligent strategies; and,
population growth must be controlled for the best application of economic and bio-ecological plans.
In university education, field work in different disciplines, research and examinations are most important. Students in law, politics and moral sciences must learn to be sensitive towards the many dimensions of life.
University education for the environment in Turkey is beginning to establish itself. Today, there are 28 universities and 22 environmental research centers in Turkey. There are 11 environmental engineering departments which began 15 years ago. There are more than 2000 environmental engineers in Turkey.8 These departments are in the following universities:
Istanbul Technical University (Istanbul)
Middle East Technical University (Ankara)
9 Eylul University (Izmir)
Yildiz University (Istanbul)
Marmara University (Istanbul)
Istanbul University (Istanbul)
Ondokuz Mayis University (Samsun)
Ataturk University (Erzurum)
The Bosphorus University (Istanbul, only level in Msc)
Firat University (Elazig)
Cumhuriyet University (Sivas)
There are Masters Programs on the environment at these universities. The only Biopolitics course is in the Urban and Environmental Sciences Ph.D. Program as a two-semester seminar at Ankara University. In this Ph.D. program participate students of different professions such as urban planners, architects, biologists, lawyers and social scientists. Many other university departments deal with environmental sciences, conservation planning, and threshold analysis, while other departments such as architecture, landscape design, chemistry, construction engineering, physics and medicine offer environmental courses.
The Teaching of Biopolitics and Environmental concepts and Relations in Post-University Education
In new education, the concept of continuous education is spreading. This education is addressed to adults and starts appearing with `third term' education. In this way, education is continued during all stages of life.7 Among the potential education mass are:
directors and determiners of industry foundations and companies;
public directors;
bio-ecology activists;
people with a low level of education;
It is possible to reach these people and groups directly through mass media tools. Public interest and attention must be drawn to biopolitics.
References
Vlavianos-Arvanitis, A., Biopolitics – The Bios Theory, Biopolitics International Organisation, Athens, 1988.
Vlavianos-Arvanitis, A., (1987) `Biopolitics - Dimensions of Biology' in Biopolitics – The Bio-Environment – Volume I, A. Vlavianos-Arvanitis, ed. Biopolitics International Organisation , Athens, Greece.
Istanbul 3. Court of Administration, 7.6. 1988 dated and 1988/26 Numbered decision.
Gurel, S., "Systems Approach to Environmental Education" course notes, June, 1973, pp.5-14.
Biopolitics – Curriculum Revision – Bio-Syllabus, Resolutions of the Third B.I.O. International Conference, Biopolitics International Organisation, Athens, 1989.
Yavuz, F., (1975) "Cevre Sorunlari", A.U.SBF Yay, No.385, pp.166-168.
Tanilli, S., (1988) "Nasil Bir Egitim Istiyoruz", Amac Pub.
Gurel, O., Filibeli, A., (1992) "Cevre Muhendisligi Egitiminde Karsilasilan Problemler", Cevre ve Muhendis, No. 5. March 1992, p.6.
Bahro, R., (1989) "Nasil Sosyalizm, Hangi Yesil, Ne icin Sanayi", Tanil Bora, Ayrinti Pub.
Bumont, R., (1976) "Ucurumun Kiyisindaki Dunyamiz", Translated by Semih Tiryakioglu, Varlik Pub.
Geray, C., (1991) "Dunya Cevre Gununde: Cevre Duyarliligi icin Halk Egitimi Bildirgesi", A. University, SBF.
Keles, R., (1984) "Kentleseme ve Konut Politikasi", A. Univ., SBF Pub. No.540, Ank. 1984.
Poritt, J., "Yesil Politika", Trans. Alev Turker, Ayrinti Pub. Research, 1988.
Simonis, U.E. (1988), `Ecology and Economic Policy' in Biopolitics – The Bio-Environment – Volume I, Biopolitics International Organisation, Athens, Greece.
Mehmet Tuncer, an urban/regional and conservation planner, is currently an instructor of the Department of City Planning, Faculty of Architecture and Engineering, Gazi University. Holder of an M.S. degree, he is a doctoral student at the Faculty of Political Sciences, Ankara University. In addition to his involvement in several conservation and urban planning projects, he has participated in numerous conferences and workshops.
Demet Erol received her graduate degree in City and Regional Planning from the Middle East Technical University, Ankara and her Master's degree in the same subject from Yildiz University, Istanbul, in 1987. She is a student of Urban and Environmental Sciences at the University of Ankara. She is presently instructor on City and Regional Planning at Gazi University and has written numerous articles on varied aspects of city planning.
9 Şubat 2007 Cuma
PERGE ANTIQUE CITY: PRESERVING THE CITY OF CULTURE and ART
PERGE ANTIQUE CITY: PRESERVING THE CITY OF CULTURE and ART
Mehmet TUNÇER [1]
I. Perge in History
Perge is one of the oldest cities of the Pamphylia Region, whose name means “Land of All Tribes”. The name of the city, which is not in Greek but rather, probably, in Hittite or Latin, and her first-goddess “Artemis Pergaia”, whose cult reaches far back into time in Anatolia, prove this (1).
It is not possible to put down an independent and uninterrupted history for the “City of Perge” from its establishment. For the fate of the city is linked with that of the Pamphylia Region, in which she is located. Pamphylia has always been a focus of attention for neighbouring countries for its strategic position in seafaring and in that respect has played an important role in Antique History (Figure 1). By virtue of its fertile soil and mild climate, this region has been the birthplace of many civilisations.
Figure 1. PAMPHYLIA REGION
Excavations in Perge have revealed important monumental buildings and sculptures that had remained underground for about 800 years. About thirty partially embossed and written monumental graves were found on both sides of a graveyard road that leads to the western city gates in the excavations conducted by Prof. Dr. Arif Müfid Mansel in the city metropolis in the year 1946. Excavations held in the city Acropolis and in the yard of a church on the west sides of İyilik Tepe (Hill) to uncover the Artemis Pergaia Temple were unfruitful. In the years 1953-1957, the Hellenistic period gates for the city, the yard behind that, the arc with three passages and one-thirds of the road with columns were unearthed. Work was continued on the road with columns between the years 1967-1969, and the square between the Hellenistic gates and the late-antique period gates and the buildings surrounding it were completely uncovered (Figure 2).
Figure 2. HELLENISTIC GATE (RECONSTRUCTION)
In excavations led by Prof. Jale İnan, the 3-metre-long body of the Great Alexander statue (1985), the magnificent statue of the Wine God Dionysos (1987), and about 300 statues of gods and kings were found. In the theatre excavation, a 65-metre long embossing (frieze) that depicts the events following the birth of god Dionysos, a 4-metre high statue of the God Hermes and the statue of Emperor Heraclis. All these findings are indications that Perge was the most important centre of art and culture of her period after the first half of the second century, AD. Today, many works exhibited in the Antalya Museum come from the Perge excavations (Figure 3).
Figure 3. SCULPTURE OF DANCER FROM PERGE EXCAVATIONS
Architecture, sculpture and the art of decoration were well developed in Perge. For instance, the Italian Baroque style is dominant in the embossments in the theatre. This is an indication that this style was present and in use in Anatolia long before.
Since the year 1988, former excavations were continued in the downtown excavations led by Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu, and formerly unexplored residences and shops are still being excavated.
Perge has gone through three significant periods:
1. The First Period is in the Hellenistic Era, in the 3rd and 2nd centuries BC. It is demonstrated by magnificent walls and towers, which are only partly standing today.
2. The Second Period belongs to the Era of the Roman Empire, 2nd and 3rd centuries AD; it is illustrated by many monuments (theatre, stadium, columned streets, bathhouses, monumental fountains, gymnasium and the agora) which are still standing (Figure 4) .
Figure 4. SOUTH NYMPHEUM (MONUMENTAL FOUNTAIN)
3. In fact, these show that Perge was an important town in the 3rd century, which was, in general, a period of chaos and decline in Anatolia, that she had been made the “metropolis”, that is, a state centre where Roman prefects and officers resided, in the time of Emperor Tacitus. Side was that centre prior to Perge.
4. The last period of plenty falls into the Christian period (5th and 6th centuries AD). In that period the town was once again a “metropolis”, but this time a “metropolitan” centre within the church establishment; along with repairing her walls and extending them southwards, she was decorated with many churches, their extensions and new districts forming around them. However, the raids by mountain tribes on one side and Arabs on the other, coupled with the development of Antalya (Attalia), neighbour and rival to Perge, and Antalya becoming the capital of a Byzantine Theme in the 8th century have caused Perge to decline (Figure 5).
Figure 5. ANTALYA AT THE END OF THE 19TH CENTURY
Perge was ruined during the Selçuk and Arab raids that continued on from the 12th century and was deserted by her people. Some historians suggest that the people retired to the Acropolis and lived there for some time, mingling with the Turkish wains, and that the Acropolis corresponds to the Karahisarı Teke mentioned by Evliya Çelebi.
The Acropolis of Perge rises in the north; the main city is placed in the flatlands south of that hill. In the Hellenistic Period, the city was surrounded by walls, which were reinforced by towers. Since the Roman territories reached up to the Britannia Islands all the way from Mesopotamia, thus Anatolia was in total security brought about by “pax romana”, the walls had lost their importance and some of those were destroyed to extent the city southwards. Large bathhouses, the Agora, the square between the two gates and its surrounding buildings were placed in this part (2) (Figure 6). However, when the tribes living in northern mountainous regions started coming down to the plain and gradually started making more frequent raids, defensive structures were reconsidered, old walls were repaired, and new walls built in the south to defend the buildings in that region.
Figure 6 . PERGE MAIN MONUMENTAL BUILDINGS
Perge is divided into four parts or districts by two large columned streets, one lying in a north-south, the other in a east-west direction. These streets, which are formed by a pavement part and wide water channel in the middle and columned galleries and shops behind them alongside, are not perfectly straight lines but they curve at certain points (Figure 7).
Figure 7. GENERAL VIEW OF THE CITY FROM SOUTH
Thus, like in some other Pamphylia towns, a regular “Hippodamos” plan could not be constructed in Perge, either. The main temples and the famous “Artemis Pergaia Temple” were positioned out of town. The top of the main entrance was in the shape of a rectangular room covered by three separate arcs, round towers up to 15 m. in height were to the either side and behind it was an oval yard.
Since these “town gates with yards” are also present in Side and Sillyon, it might be said of them that they are characteristic of the Panphylian towns. In the Roman Empire period, this part has been transformed to an honour yard with a religious character. In that respect, it resembles the Hadrianus gates in Antalya and Athens closely. Right in front of the western round tower of the square, there are three cells containing a statue each and a monumental door (propylon) leading to the great bathhouse beyond, and slightly ahead is positioned a monumental fountain belonging to the time of Emperor Septimus Severus. The nymphaeum, another of which is placed on the outskirts of the Acropolis, contains a large rectangular pool, and two semicircular basins for facilitating the people getting water in front of a fasad wall decorated by a two-story column architecture.
II. The Byzantine Period and Afterwards
The Early Christian and Byzantine Period history of Perge between the 7th and the 10th centuries is dark, when the preceding periods are considered. Although there exists a great body of knowledge for the pre-Byzantine period, especially the archaeological researches are insufficient on the subject of Byzantine works. Perge met Christianity in the 1st century AD. Paulos, of the Apostles of Jesus, passed through Perge in the first of his four journeys to spread this new faith. It is unthinkable that Christianity spread quickly in Perge, which had assimilated the Artemis culture for long centuries. Considering that the Christian buildings found until today date back to the 4th, 5th and 6th centuries AD, it can be assumed that this religion gathered power earliest in the 6th century. Attalia (Antalya), which had been gaining significance starting from 6th century AD, became the metropolis; along with that, Perge, joining her close neighbour Sillyon (Yarköy) to the west, took the title “bishop metropolitan”. The western travellers and scientists who saw the region in the 19th century (Texier, Hirchfelt, Lancoronski and Rot) provided the first pieces of information about the Christian era buildings in Perge.
While the pre-Christian Era is being systemically researched in Perge archaeological excavations, a detailed study of Byzantine period works has not been done to date. Of the most important buildings that prove the Byzantine settlement in Perge are two basilicas which are located within the city walls and which are designated Church A and Church B (or bishop church) in publications. Apart from these two buildings, there is a church on the hill named Eyilik Belen to the south of the town, Byzantine vaults in the Acropolis, chapels carved into stone and wall remains whose identity remain indeterminate. Moreover, Byzantine ceramics were recovered, in however small amounts they may be, within the Acropolis; and this has given rise to the idea that the Acropolis might have been the main residential area in the late Byzantine period. It is stated that there are many vaults belonging to the Byzantine period around and within the Acropolis. Small chapels are carved into the rocks overlooking the Ağlar Brook behind the Acropolis.
Byzantine remains are also located on and around the hill known as İyilik Belen, which is placed southeast of the main settlement. Starting with a church found in Akşıdil Akarcabeli and pottery recovered on western and southern foothills, it can be maintained that this was an important district in the Byzantine period. The Byzantine works outside the city walls consist of the vaults within and around the Acropolis, of wall remains, of rock chapels, of a church on İyilik Belen and of Byzantine graves, and a satisfying investigation of those is yet to be conducted. There is insufficient data about the Turkish period in Perge. There is no data belonging to the Turkish period, save some Selçuklu and Ottoman porcelain tiles recovered in researches and excavations conducted in Perge.
Pamphylian towns, including Perge, were open to the Moslem raids coming from the southeast beginning in the 7th century AD; and their importance was lost with the Byzantine Empire waning in power in the eastern and southern borders. Perge was included in the Selçuklu land by I. Gıyaseddin Keyhüsrev (1027); she was put under the rule of Hamidoğulları Barony in 1299.
III. Perge Today, Preservation Problems and Suggestions
Perge is 18 km. away from Antalya and 2 km. north of the Aksu settlement (Figure 8 / Plan of PERGE). It was suggested that Perge be included in the municipality area borders of the town and be preserved and utilised as an “Archaeological Park” in the Antalya 2015 Master Plan. Visitors to Aspendos, Sillyon and Perge mostly stay in Antalya and the tourism centres around (Belek, Side, Kumköy, Bingeţik, Manavgat, Alanya etc.) and in the Southern Antalya Tourism Centre, and they come to Perge for daily tours. According to 1992 data, Southern Antalya has beds for about 35000. This capacity will increase up to 180 000 until the year 2010. Therefore, forecasts exceeding 100% are possible for the number of visitors to Perge.
Aksu has gone through almost no development towards tourism. There are no tourism-inclined establishments save for a few restaurants lying on the Alanya-Antalya road. Perge being 2 km away, the tours from outside make almost no contribution to the economy of Aksu (and that of Çalkaya). However, it is foreseen that hotels, pensions, restaurants and units for the sale of tourism-gift shops would choose locations around the Municipality and around the entrance gate to Perge.
The road connecting Aksu with the villages in the north go through Perge; a dense traffic right in front of the antique theatre and the stadium, especially the heavy sand-truck traffic, cause great security problems. The stage of the Theatre has collapsed due to the damage done by vibrations in time. To prevent further damage to the Theatre and to the stadium, this road has to be removed urgently, as was suggested in the Perge Preservation Plan (5).
Figure 8. PLAN OF PERGE
The entrance to the Antique Town is in the part which is now in front of the Hellenistic Late Period entrance. With the parking lot, ticket booths, gift shop unit and open-air café built in the years 1989-1990, this part was arranged and the aim was to meet the demand. This entrance is problematic in terms of security and tour routes; when the historical development of the city is examined and the monumental buildings (theatre, hippodrome) was considered, it can be understood that this area is almost in the middle of the City, in the town centre for the antique city. Therefore, the main entrance establishments for the Antique City should be moved to the part where there is a possibility that the colonnaded road will continue, near the I. Degree Archaeological Site Border in the south. Today, there is absolutely no control in the Perge ruins and its proximity. Control should be provided by, at least, a metal-net fence; the free movements of sheep and cattle within the Antique City should be restricted. Unregistered and unlawful buildings are becoming denser, especially on the fertile agricultural land in the III. Degree Archaeological Site. An unlawful district has formed, complete with its school and mosque, to the east of the Acropolis and to the north of the Moslem graveyard. These unlawful buildings should be prevented; they should be frozen and evacuated in time. In these regions, healthy scientific investigations in the future require minimal, if possible no, building activities.
Seasonal agriculture could be carried out in this area. However, hothousing should be avoided on account of security and visual pollution. Irrigated agriculture should be forbidden to protect possible works underground; dry agriculture could be allowed on condition that the works that might be unearthed during tilling be turned in to the nearest Administrative Unit (District Managers and Museum Managers).
The greatest silhouette and visual pollution problems for the Perge Antique City are created by the Aksu Antbirlik Strand Factory, with its water reservoir, transformer and energy transfer lines (the posts and the cables) (Figure 9).
Figure 9. ANTIQUE STADIUM AND AKSU ANTBIRLIK STRAND FACTORY, WITH ITS WATER RESERVOIR, TRANSFORMER AND ENERGY TRANSFER LINES
Therefore, firstly the water reservoir should be carried to another, visually ineffective area and be rebuilt buried underground. The removal/transfer of the transformer and the energy lines are also needful for the preservation of the quality of Perge (6).
This part (Koca Belen Hill) has been designated III. Degree Archaeological Site during the preservation plan studies. Visitors should be enabled to watch this extraordinary sight by the creation of panoramic sight-watch terraces, seating places and observation points, especially in the yard of the Teachers’ School and the parts of the Strand Factory yards that face Perge. The İyilik Belen Hill also provides a panoramic scene of Perge and the Acropolis. This part has also been designated a I. Degree Archaeological Site because of the existence of a possible Byzantine settlement.
A great part of Perge lies underground, unexplored (Figure 10).
Figure 10. PERGE ANTIQUE CITY TODAY
Especially, data and documents related to the Byzantine Period are scant to the point of nonexistence. Therefore, first priority archaeological excavations and researches should be conducted in the Acropolis and its foothills, and in the eastern and western necropolices.
The Museum Management of Antalya and The Council of Preservation of Cultural and Natural Values of Antalya should form a “Perge Preservation-Development Unit” to direct the applications in Perge and to be able to support the Municipality of Aksu. The Aksu Municipality should also form a “Department of Preservation and Development of the Perge Archaeological Site”, which would especially be related to controlling and directing the applications in the III. Degree Site, and to the arrangement and maintenance of the entrance and resting points of the Antique City.
Towards the goal of preserving Perge, which is a World Architectural Heritage, and of the healthy application of planning decisions, the applications by the Aksu Municipality should be provided with financial resources, project support and advising services by the Department of Preservation of Cultural and Natural Valuables of the Ministry of Culture. An active “Perge Preservation and Development Unit” should be formed within the Department itself.
These units would strive for material and technical aid in the form of aids, loans, donations and the like from domestic and international establishments and organisations related to environment arrangements, maintenance, excavations and preservation for scientific researches (UNESCO, ICCROM, the World Bank, TAÇ Foundation, Turing Organisation etc.). Moreover, civilian society organisations such as banks, private sector establishments, companies, groups and the like should be encouraged to support the work on the preservation-aimed environmental arrangements by means of campaigns; a fund should be formed to obtain the involvement and contributions of the people.
Incomes from museums and ruins are gathered by the Rotating-Capital Management of the Ministry of Culture, and 40% of museum incomes are given to the municipalities (7). The law requires that the Municipality should be given a share in “museum entrance fees”; the entrances to ruins are excluded from the mentioned law coverage. The entrance fees to the Perge Antique City should be given in part to the Aksu Municipality for the sole aims of utilisation in the maintenance, repair and environmental arrangements. Moreover, in the parts which are within the I. Degree Archaeological Site, which is to be publicised, the III. Degree Archaeological Site, and the parts to be arranged into the Antique City gates should be publicised according to the “Exchange Directives” and the application should thus be hastened (8).
Some funds should be set aside primarily from the budget of the Ministry of Culture for the arrangement of the new entrance gates to the Perge Antique City. The Aksu Municipality would financially and technically participate in this arrangement; an effective application would be obtained with tool and personnel support during the work.
The Antalya Province Culture Department is planning educational efforts in districts and villages on the subject of “The Prevention of Smuggling and Damaging of Old Works.” The efforts to awareness are being held in the villages and towns close to ruins and their surroundings. The subject is being announced to the people of the region by village leaders, elementary school students and teachers, and mosque imams; and meetings are being held.
The awareness of preserving the historical environment of the people of the settlements around the Perge Antique Town should be nurtured, especially by the Aksu Municipality, by supporting the efforts mentioned above by activities such as exhibitions, contests, seminars, panels etc.
SOURCES
1. PEKMAN, A., 1989, “History of Perge In the Light of Recent Excavations and Researches”, Premium Council of Atatürk Culture, Language and History, Turkish History Council Publications, VII.
2. İDİL, V., 1992, “History of Antique City of Perge”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co., s. 27-39.
3. PEKAK, S., 1992, “Christianity (Byzantine) Period Monuments In Perge”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co., s. 40-51.
4. Antalya Master Plan Research Report (1/25000-1/5000 Scales), April 1996, UTTA Planning and Project and Consulting Co., Ank.
5. Council of Antalya Preservation of Historical and Natural Assets, A.K.T.K.K.K.07.00.1.1. Numbered and 18.05.1992 Dated Official Paper.
6. TUNÇER, M., 1992, “Perge Conservation Plan Report”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co.
7. Ministry of Culture, 2252 Numbered Law.
8. 08.02.1990 Dated and 20427 Numbered Governmental Paper, “Kesin İnşaat Yasağı Getirilen Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Sit Alanlarındaki Taşınmaz Malların Hazineye Ait Taşınmaz Mallar İle Değiştirilmesi Hakkındaki Yönetmelik”
[1] Ass. Prof. in Urban Conservation, Fac. Of Arch., Dep. Urban & Regional Planning, Gazi University, Ankara, TURKEY. This article pubpished at “ADA Kentliyim” Monthly review as “KÜLTÜR VE SANAT ŞEHRİ PERGE’Yİ KORUMAK”. 1997, Haz.-Ağ., 97/2.
Mehmet TUNÇER [1]
I. Perge in History
Perge is one of the oldest cities of the Pamphylia Region, whose name means “Land of All Tribes”. The name of the city, which is not in Greek but rather, probably, in Hittite or Latin, and her first-goddess “Artemis Pergaia”, whose cult reaches far back into time in Anatolia, prove this (1).
It is not possible to put down an independent and uninterrupted history for the “City of Perge” from its establishment. For the fate of the city is linked with that of the Pamphylia Region, in which she is located. Pamphylia has always been a focus of attention for neighbouring countries for its strategic position in seafaring and in that respect has played an important role in Antique History (Figure 1). By virtue of its fertile soil and mild climate, this region has been the birthplace of many civilisations.
Figure 1. PAMPHYLIA REGION
Excavations in Perge have revealed important monumental buildings and sculptures that had remained underground for about 800 years. About thirty partially embossed and written monumental graves were found on both sides of a graveyard road that leads to the western city gates in the excavations conducted by Prof. Dr. Arif Müfid Mansel in the city metropolis in the year 1946. Excavations held in the city Acropolis and in the yard of a church on the west sides of İyilik Tepe (Hill) to uncover the Artemis Pergaia Temple were unfruitful. In the years 1953-1957, the Hellenistic period gates for the city, the yard behind that, the arc with three passages and one-thirds of the road with columns were unearthed. Work was continued on the road with columns between the years 1967-1969, and the square between the Hellenistic gates and the late-antique period gates and the buildings surrounding it were completely uncovered (Figure 2).
Figure 2. HELLENISTIC GATE (RECONSTRUCTION)
In excavations led by Prof. Jale İnan, the 3-metre-long body of the Great Alexander statue (1985), the magnificent statue of the Wine God Dionysos (1987), and about 300 statues of gods and kings were found. In the theatre excavation, a 65-metre long embossing (frieze) that depicts the events following the birth of god Dionysos, a 4-metre high statue of the God Hermes and the statue of Emperor Heraclis. All these findings are indications that Perge was the most important centre of art and culture of her period after the first half of the second century, AD. Today, many works exhibited in the Antalya Museum come from the Perge excavations (Figure 3).
Figure 3. SCULPTURE OF DANCER FROM PERGE EXCAVATIONS
Architecture, sculpture and the art of decoration were well developed in Perge. For instance, the Italian Baroque style is dominant in the embossments in the theatre. This is an indication that this style was present and in use in Anatolia long before.
Since the year 1988, former excavations were continued in the downtown excavations led by Prof. Dr. Haluk Abbasoğlu, and formerly unexplored residences and shops are still being excavated.
Perge has gone through three significant periods:
1. The First Period is in the Hellenistic Era, in the 3rd and 2nd centuries BC. It is demonstrated by magnificent walls and towers, which are only partly standing today.
2. The Second Period belongs to the Era of the Roman Empire, 2nd and 3rd centuries AD; it is illustrated by many monuments (theatre, stadium, columned streets, bathhouses, monumental fountains, gymnasium and the agora) which are still standing (Figure 4) .
Figure 4. SOUTH NYMPHEUM (MONUMENTAL FOUNTAIN)
3. In fact, these show that Perge was an important town in the 3rd century, which was, in general, a period of chaos and decline in Anatolia, that she had been made the “metropolis”, that is, a state centre where Roman prefects and officers resided, in the time of Emperor Tacitus. Side was that centre prior to Perge.
4. The last period of plenty falls into the Christian period (5th and 6th centuries AD). In that period the town was once again a “metropolis”, but this time a “metropolitan” centre within the church establishment; along with repairing her walls and extending them southwards, she was decorated with many churches, their extensions and new districts forming around them. However, the raids by mountain tribes on one side and Arabs on the other, coupled with the development of Antalya (Attalia), neighbour and rival to Perge, and Antalya becoming the capital of a Byzantine Theme in the 8th century have caused Perge to decline (Figure 5).
Figure 5. ANTALYA AT THE END OF THE 19TH CENTURY
Perge was ruined during the Selçuk and Arab raids that continued on from the 12th century and was deserted by her people. Some historians suggest that the people retired to the Acropolis and lived there for some time, mingling with the Turkish wains, and that the Acropolis corresponds to the Karahisarı Teke mentioned by Evliya Çelebi.
The Acropolis of Perge rises in the north; the main city is placed in the flatlands south of that hill. In the Hellenistic Period, the city was surrounded by walls, which were reinforced by towers. Since the Roman territories reached up to the Britannia Islands all the way from Mesopotamia, thus Anatolia was in total security brought about by “pax romana”, the walls had lost their importance and some of those were destroyed to extent the city southwards. Large bathhouses, the Agora, the square between the two gates and its surrounding buildings were placed in this part (2) (Figure 6). However, when the tribes living in northern mountainous regions started coming down to the plain and gradually started making more frequent raids, defensive structures were reconsidered, old walls were repaired, and new walls built in the south to defend the buildings in that region.
Figure 6 . PERGE MAIN MONUMENTAL BUILDINGS
Perge is divided into four parts or districts by two large columned streets, one lying in a north-south, the other in a east-west direction. These streets, which are formed by a pavement part and wide water channel in the middle and columned galleries and shops behind them alongside, are not perfectly straight lines but they curve at certain points (Figure 7).
Figure 7. GENERAL VIEW OF THE CITY FROM SOUTH
Thus, like in some other Pamphylia towns, a regular “Hippodamos” plan could not be constructed in Perge, either. The main temples and the famous “Artemis Pergaia Temple” were positioned out of town. The top of the main entrance was in the shape of a rectangular room covered by three separate arcs, round towers up to 15 m. in height were to the either side and behind it was an oval yard.
Since these “town gates with yards” are also present in Side and Sillyon, it might be said of them that they are characteristic of the Panphylian towns. In the Roman Empire period, this part has been transformed to an honour yard with a religious character. In that respect, it resembles the Hadrianus gates in Antalya and Athens closely. Right in front of the western round tower of the square, there are three cells containing a statue each and a monumental door (propylon) leading to the great bathhouse beyond, and slightly ahead is positioned a monumental fountain belonging to the time of Emperor Septimus Severus. The nymphaeum, another of which is placed on the outskirts of the Acropolis, contains a large rectangular pool, and two semicircular basins for facilitating the people getting water in front of a fasad wall decorated by a two-story column architecture.
II. The Byzantine Period and Afterwards
The Early Christian and Byzantine Period history of Perge between the 7th and the 10th centuries is dark, when the preceding periods are considered. Although there exists a great body of knowledge for the pre-Byzantine period, especially the archaeological researches are insufficient on the subject of Byzantine works. Perge met Christianity in the 1st century AD. Paulos, of the Apostles of Jesus, passed through Perge in the first of his four journeys to spread this new faith. It is unthinkable that Christianity spread quickly in Perge, which had assimilated the Artemis culture for long centuries. Considering that the Christian buildings found until today date back to the 4th, 5th and 6th centuries AD, it can be assumed that this religion gathered power earliest in the 6th century. Attalia (Antalya), which had been gaining significance starting from 6th century AD, became the metropolis; along with that, Perge, joining her close neighbour Sillyon (Yarköy) to the west, took the title “bishop metropolitan”. The western travellers and scientists who saw the region in the 19th century (Texier, Hirchfelt, Lancoronski and Rot) provided the first pieces of information about the Christian era buildings in Perge.
While the pre-Christian Era is being systemically researched in Perge archaeological excavations, a detailed study of Byzantine period works has not been done to date. Of the most important buildings that prove the Byzantine settlement in Perge are two basilicas which are located within the city walls and which are designated Church A and Church B (or bishop church) in publications. Apart from these two buildings, there is a church on the hill named Eyilik Belen to the south of the town, Byzantine vaults in the Acropolis, chapels carved into stone and wall remains whose identity remain indeterminate. Moreover, Byzantine ceramics were recovered, in however small amounts they may be, within the Acropolis; and this has given rise to the idea that the Acropolis might have been the main residential area in the late Byzantine period. It is stated that there are many vaults belonging to the Byzantine period around and within the Acropolis. Small chapels are carved into the rocks overlooking the Ağlar Brook behind the Acropolis.
Byzantine remains are also located on and around the hill known as İyilik Belen, which is placed southeast of the main settlement. Starting with a church found in Akşıdil Akarcabeli and pottery recovered on western and southern foothills, it can be maintained that this was an important district in the Byzantine period. The Byzantine works outside the city walls consist of the vaults within and around the Acropolis, of wall remains, of rock chapels, of a church on İyilik Belen and of Byzantine graves, and a satisfying investigation of those is yet to be conducted. There is insufficient data about the Turkish period in Perge. There is no data belonging to the Turkish period, save some Selçuklu and Ottoman porcelain tiles recovered in researches and excavations conducted in Perge.
Pamphylian towns, including Perge, were open to the Moslem raids coming from the southeast beginning in the 7th century AD; and their importance was lost with the Byzantine Empire waning in power in the eastern and southern borders. Perge was included in the Selçuklu land by I. Gıyaseddin Keyhüsrev (1027); she was put under the rule of Hamidoğulları Barony in 1299.
III. Perge Today, Preservation Problems and Suggestions
Perge is 18 km. away from Antalya and 2 km. north of the Aksu settlement (Figure 8 / Plan of PERGE). It was suggested that Perge be included in the municipality area borders of the town and be preserved and utilised as an “Archaeological Park” in the Antalya 2015 Master Plan. Visitors to Aspendos, Sillyon and Perge mostly stay in Antalya and the tourism centres around (Belek, Side, Kumköy, Bingeţik, Manavgat, Alanya etc.) and in the Southern Antalya Tourism Centre, and they come to Perge for daily tours. According to 1992 data, Southern Antalya has beds for about 35000. This capacity will increase up to 180 000 until the year 2010. Therefore, forecasts exceeding 100% are possible for the number of visitors to Perge.
Aksu has gone through almost no development towards tourism. There are no tourism-inclined establishments save for a few restaurants lying on the Alanya-Antalya road. Perge being 2 km away, the tours from outside make almost no contribution to the economy of Aksu (and that of Çalkaya). However, it is foreseen that hotels, pensions, restaurants and units for the sale of tourism-gift shops would choose locations around the Municipality and around the entrance gate to Perge.
The road connecting Aksu with the villages in the north go through Perge; a dense traffic right in front of the antique theatre and the stadium, especially the heavy sand-truck traffic, cause great security problems. The stage of the Theatre has collapsed due to the damage done by vibrations in time. To prevent further damage to the Theatre and to the stadium, this road has to be removed urgently, as was suggested in the Perge Preservation Plan (5).
Figure 8. PLAN OF PERGE
The entrance to the Antique Town is in the part which is now in front of the Hellenistic Late Period entrance. With the parking lot, ticket booths, gift shop unit and open-air café built in the years 1989-1990, this part was arranged and the aim was to meet the demand. This entrance is problematic in terms of security and tour routes; when the historical development of the city is examined and the monumental buildings (theatre, hippodrome) was considered, it can be understood that this area is almost in the middle of the City, in the town centre for the antique city. Therefore, the main entrance establishments for the Antique City should be moved to the part where there is a possibility that the colonnaded road will continue, near the I. Degree Archaeological Site Border in the south. Today, there is absolutely no control in the Perge ruins and its proximity. Control should be provided by, at least, a metal-net fence; the free movements of sheep and cattle within the Antique City should be restricted. Unregistered and unlawful buildings are becoming denser, especially on the fertile agricultural land in the III. Degree Archaeological Site. An unlawful district has formed, complete with its school and mosque, to the east of the Acropolis and to the north of the Moslem graveyard. These unlawful buildings should be prevented; they should be frozen and evacuated in time. In these regions, healthy scientific investigations in the future require minimal, if possible no, building activities.
Seasonal agriculture could be carried out in this area. However, hothousing should be avoided on account of security and visual pollution. Irrigated agriculture should be forbidden to protect possible works underground; dry agriculture could be allowed on condition that the works that might be unearthed during tilling be turned in to the nearest Administrative Unit (District Managers and Museum Managers).
The greatest silhouette and visual pollution problems for the Perge Antique City are created by the Aksu Antbirlik Strand Factory, with its water reservoir, transformer and energy transfer lines (the posts and the cables) (Figure 9).
Figure 9. ANTIQUE STADIUM AND AKSU ANTBIRLIK STRAND FACTORY, WITH ITS WATER RESERVOIR, TRANSFORMER AND ENERGY TRANSFER LINES
Therefore, firstly the water reservoir should be carried to another, visually ineffective area and be rebuilt buried underground. The removal/transfer of the transformer and the energy lines are also needful for the preservation of the quality of Perge (6).
This part (Koca Belen Hill) has been designated III. Degree Archaeological Site during the preservation plan studies. Visitors should be enabled to watch this extraordinary sight by the creation of panoramic sight-watch terraces, seating places and observation points, especially in the yard of the Teachers’ School and the parts of the Strand Factory yards that face Perge. The İyilik Belen Hill also provides a panoramic scene of Perge and the Acropolis. This part has also been designated a I. Degree Archaeological Site because of the existence of a possible Byzantine settlement.
A great part of Perge lies underground, unexplored (Figure 10).
Figure 10. PERGE ANTIQUE CITY TODAY
Especially, data and documents related to the Byzantine Period are scant to the point of nonexistence. Therefore, first priority archaeological excavations and researches should be conducted in the Acropolis and its foothills, and in the eastern and western necropolices.
The Museum Management of Antalya and The Council of Preservation of Cultural and Natural Values of Antalya should form a “Perge Preservation-Development Unit” to direct the applications in Perge and to be able to support the Municipality of Aksu. The Aksu Municipality should also form a “Department of Preservation and Development of the Perge Archaeological Site”, which would especially be related to controlling and directing the applications in the III. Degree Site, and to the arrangement and maintenance of the entrance and resting points of the Antique City.
Towards the goal of preserving Perge, which is a World Architectural Heritage, and of the healthy application of planning decisions, the applications by the Aksu Municipality should be provided with financial resources, project support and advising services by the Department of Preservation of Cultural and Natural Valuables of the Ministry of Culture. An active “Perge Preservation and Development Unit” should be formed within the Department itself.
These units would strive for material and technical aid in the form of aids, loans, donations and the like from domestic and international establishments and organisations related to environment arrangements, maintenance, excavations and preservation for scientific researches (UNESCO, ICCROM, the World Bank, TAÇ Foundation, Turing Organisation etc.). Moreover, civilian society organisations such as banks, private sector establishments, companies, groups and the like should be encouraged to support the work on the preservation-aimed environmental arrangements by means of campaigns; a fund should be formed to obtain the involvement and contributions of the people.
Incomes from museums and ruins are gathered by the Rotating-Capital Management of the Ministry of Culture, and 40% of museum incomes are given to the municipalities (7). The law requires that the Municipality should be given a share in “museum entrance fees”; the entrances to ruins are excluded from the mentioned law coverage. The entrance fees to the Perge Antique City should be given in part to the Aksu Municipality for the sole aims of utilisation in the maintenance, repair and environmental arrangements. Moreover, in the parts which are within the I. Degree Archaeological Site, which is to be publicised, the III. Degree Archaeological Site, and the parts to be arranged into the Antique City gates should be publicised according to the “Exchange Directives” and the application should thus be hastened (8).
Some funds should be set aside primarily from the budget of the Ministry of Culture for the arrangement of the new entrance gates to the Perge Antique City. The Aksu Municipality would financially and technically participate in this arrangement; an effective application would be obtained with tool and personnel support during the work.
The Antalya Province Culture Department is planning educational efforts in districts and villages on the subject of “The Prevention of Smuggling and Damaging of Old Works.” The efforts to awareness are being held in the villages and towns close to ruins and their surroundings. The subject is being announced to the people of the region by village leaders, elementary school students and teachers, and mosque imams; and meetings are being held.
The awareness of preserving the historical environment of the people of the settlements around the Perge Antique Town should be nurtured, especially by the Aksu Municipality, by supporting the efforts mentioned above by activities such as exhibitions, contests, seminars, panels etc.
SOURCES
1. PEKMAN, A., 1989, “History of Perge In the Light of Recent Excavations and Researches”, Premium Council of Atatürk Culture, Language and History, Turkish History Council Publications, VII.
2. İDİL, V., 1992, “History of Antique City of Perge”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co., s. 27-39.
3. PEKAK, S., 1992, “Christianity (Byzantine) Period Monuments In Perge”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co., s. 40-51.
4. Antalya Master Plan Research Report (1/25000-1/5000 Scales), April 1996, UTTA Planning and Project and Consulting Co., Ank.
5. Council of Antalya Preservation of Historical and Natural Assets, A.K.T.K.K.K.07.00.1.1. Numbered and 18.05.1992 Dated Official Paper.
6. TUNÇER, M., 1992, “Perge Conservation Plan Report”, Perge Conservation Plan Research Report, Akman Project Co.
7. Ministry of Culture, 2252 Numbered Law.
8. 08.02.1990 Dated and 20427 Numbered Governmental Paper, “Kesin İnşaat Yasağı Getirilen Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür ve Tabiat Varlıklarının Bulunduğu Sit Alanlarındaki Taşınmaz Malların Hazineye Ait Taşınmaz Mallar İle Değiştirilmesi Hakkındaki Yönetmelik”
[1] Ass. Prof. in Urban Conservation, Fac. Of Arch., Dep. Urban & Regional Planning, Gazi University, Ankara, TURKEY. This article pubpished at “ADA Kentliyim” Monthly review as “KÜLTÜR VE SANAT ŞEHRİ PERGE’Yİ KORUMAK”. 1997, Haz.-Ağ., 97/2.
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)